Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/3333 K.2025/5490

1. Hukuk Dairesi         2024/3333 E.  ,  2025/5490 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1420 E., 2024/440 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gümüşhane Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/252 E., 2023/489 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçelerinde; Gümüşhane ili ... ilçesi ... köyünde bulunan 1 51... parsel sayılı taşınmazın davacı ve kardeşleri adına kadastroda tescil edildiğini, taşınmazın çevresinde ise davacının satın alıp zilyet olduğu, davacının babasından gelen ve taksim sonucu davacıya kalan taşınmazların kadastro çalışmaları sırasında hatalı olarak Hazine adına tespit ve tescil edildiğini ileri sürerek dava konusu 1 51... parsel sayılı taşınmazın tamamı, 1 51... ve 3 12... parsel sayılı taşınmazların bir bölümünün tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya tescilini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, dava konusu taşınmazların 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca zilyetlik yoluyla iktisap edilemeyeceğini, davacı tarafından zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğüne dair herhangi bir açıklama yapılmadığını, dava konusu taşınmazların arkeolojik sit alanı içerisinde kaldıklarını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Gümüşhane Asliye Hukuk Mahkemesince 18.06.2020 tarih ve 2017/560 Esas, 2020/211 Karar sayılı davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 15.04.2021 tarih ve 2021/385 Esas, 2021/353 Karar sayılı kararıyla; eksik araştırma ve inceleme ile hüküm tesisinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf başvuruların kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların ve binanın 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gereken taşınmaz kültür varlığı olmadığı, 1 51... parsel üzerinde bulunan evin davacı tarafından amcasından satın alındığı, diğer çekişmeli taşınmazların ise evveliyatında davacının anne ve babasına ait olup sonrasında davacının otlarını biçerek kullandığı, fen bilirkişi raporunda (2A) diye adlandırılan alanda öncesinde tarımsal faaliyet yapıldığı ve sonrasında otlarının biçilerek kullanmaya devam edildiği, alanı çevreleyen taş duvar ve kavak ağaçlarının mevcut olduğu, fen bilirkişi raporunda (1A) diye adlandırılan kısmın, etrafı ile ayırt edici bir farkının olmadığı ve tarım yapılmadığı, bu parsel yönünden iddianın ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne; çekişmeli 1 51... parsel sayılı taşınmaz ile çekişmeli 312 ada, 2 parsel sayılı taşınmazda 11.10.2022 tarihli fen bilirkişi raporuna ekli krokide (2A) ile gösterilen 3.343,47m²'lik alanın tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya tesciline, çekişmeli 1 51... parsel sayılı taşınmazda aynı fen fen bilirkişi raporunda (1A) ile gösterilen bölüm hakkında açılan davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 1 51... parsel sayılı taşınmaz hakkında verilen ret kararının, nizalı taşınmazın tarımsal faaliyet yapılmasına uygun olmayan bir arazi olduğu ve sadece hayvan otlatılmak suretiyle yararlanılabileceği, ekonomik amaca uygun zilyetlik olgusunun doğrulanmadığı gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine; dava konusu 1 51... parsel sayılı taşınmaz ile 3 12... parsel sayılı taşınmazda fen bilirkişi raporuna ekli krokide (2A) diye adlandırılan kısım hakkında verilen kabul kararının, çekişmeli taşınmazların tarım arazisi özelliği taşımadığı, dolayısıyla kadastro tespit tarihi itibariyle davacı tarafın nizasız fasılasız ve malik sıfatıyla en az yirmi yılı aşkın süre devam eden ekonomik amaca uygun zilyetliğinin bulunduğunun ispatlanamadığı, bir an için evveliyatında davacı veya davacının satın aldığı şahsın çekişmeli taşınmaz üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetliği ve mülkiyet hakkı bulunduğu kabul edilse dahi bu kadar uzun süre kullanılmayan taşınmaz bakımından iradi terk koşulunun gerçekleştiği gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun bu sebeple kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ret kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, keşifte dinlenen tüm mahalli bilirkişilerin ittifakla dava konusu taşınmazların davacı tarafından eklemeli zilyetlik yoluyla kazanıldığını ve ara dönemlerde bazen ekim yapılmasa da sonradan ekime devam edildiğini beyan ettiklerini, olasılık arz eden ve yoruma dayalı bulunan bilirkişi raporuna dayanılmasının hatalı olduğunu belirterek ve re'sen tespit edilecek nedenlerle ret kararının bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu kaydının iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Kadastro sonucunda Gümüşhane ili ... ilçesi ... köyü çalışma alanında bulunan 1 51... parsel ve 3 12... parsel sayılı sayılı 31.515, 52... ve 559.470, 01... yüz ölçümündeki taşınmazlar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki ekonomik yarar sağlanması mümkün yerlerden olup kimsenin mülkiyet iddiasında bulunmadığı ve 3. derece arkeolojik sit alanı içerisinde kaldığı gerekçesiyle ham toprak vasfı ile; 1 51... parsel sayılı 128, 13... yüz ölçümündeki taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki ekonomik yarar sağlanması mümkün yerlerden olup kimsenin mülkiyet iddiasında bulunmadığı ve 1. derece arkeolojik sit alanı içerisinde kaldığı gerekçesiyle harabe konak ve arsa vasfı ile Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK’nın 370. maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı 187,80 TL bakiye onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.11.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.