Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/3536 K.2025/5105

1. Hukuk Dairesi         2024/3536 E.  ,  2025/5105 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/152 E., 2024/70 K.
Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ... dava dilekçesinde; Malatya ili ... ilçesi ... köyünde bulunan, güneyi 2 38... parsel olan tescil harici taşınmazın 25 yılı aşkın süredir zilyetliğinin kendisinde olduğunu ileri sürerek dava konusu taşınmazın adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın taşlık olması nedeniyle Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu bu nedenle zilyetlikle mülk edinilmesinin mümkün bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
2. Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davada taraf sıfatları olmadığını, dava konusu taşınmazın taşlık olması nedeniyle zilyetlikle mülk edinilmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 21.02.2014 tarihli ve 2013/254 Esas, 2014/175 Karar sayılı kararıyla; dava konusu taşınmazın ilk el atıldığı zamanda ekime ve dikime müsait olduğu, davacının imar-ihya olgusunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince, taraf teşkilinin sağlanması, hava fotoğrafı incelemesi yaptırılması, üç kişilik ziraat bilirkişi kurulundan rapor alınması gerektiği belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 16.02.2018 tarihli ve 2015/943 Esas, 2018/224 Karar sayılı kararıyla, davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü ile fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 2.024 m²'lik taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince; imar-ihyanın hangi tarihte oluştuğunun tereddütsüz olarak tespit edilmediği, tek hava fotoğrafı üzerinden inceleme yapılmasının eksik olduğu, komşu parsellerin kadastro tutanaklarının getirilerek dava konusu taşınmazı ne okuduğunun tespit edilmeden karar verilmesinin de hatalı olduğu belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü ile fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 2.024 m²'lik taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluşmadığını, davanın kabulünde dahi davalı Hazine lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın Türk Medeni Kanunu'nun 713/6 hükmü uyarınca davalı Hazine adına tescili gerektiğini belirterek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.
1. Malatya ili ... ilçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan dava konusu taşınmaz 1966 yılında yapılan kadastro sırasında "taşlık" olarak tescil harici bırakılmıştır. Davacı ..., tespit harici bırakılan taşınmaz bölümü hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tescil istemiyle dava açmıştır.
2. Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda çekişmeli taşınmazda davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 2.024 m²'lik taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmiştir.
3.Bozma kararına uyulmakla, mahkemelere bozma kararı doğrultusunda araştırma, inceleme ve uygulama yapma zorunluluğu, ilgili taraflar yararına da usuli kazanılmış hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Ne var ki, Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri yerine getirilmeksizin karar verilmesi cihetine gidildiği anlaşılmaktadır.
4. Hükmüne uyulan bozma ilamında 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan rapor alınarak imar-ihyanın tamamlandığı tarihin belirlenmesi gerektiğine değinilmiştir. Mahkemece tek kişilik ziraat bilirkişiden rapor alındığı gibi ziraat bilirkişinin raporunun ikinci sayfasında 1985-1999 yılları arasında imar-ihyanın tamamlandığı, üçüncü sayfasında ise 1985 yılına imar-ihyanın tamamlandığı yönündeki çelişkili değerlendirmeye yer verilmiş, dava konusu taşınmazda bulunan ağaçların dağılımı bilirkişiye işaretlettirilmemiş, ev dışındaki yerlerin davacı tarafından ne şekilde kullanıldığı tespit edilmemiştir. Diğer yandan, fen bilirkişinin raporunda (A) harfli taşınmazın 2.0 24... olduğu belirtildikten sonra krokide 2.023, 97... olarak gösterildiği anlaşılmıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayanılarak hüküm kurulamaz.
5. Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla mahallinde yeniden keşif yapılmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmaz bölümünün evveliyatı itibarıyla imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığını, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, taşınmazda bulunan ağaç dağılımını ve ev harici yerin ne şekilde kullanıldığını gösterir, komşu parsellerle karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi ve taşınmaz bölümünün değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişiye keşfi takibe elverişli, dava konusu taşınmazı komşularıyla birlikte gösterir şekilde krokili rapor düzenlettirilmeli ve böylelikle çekişmeli taşınmaz bölümünde zilyetlikle kazanma şartlarının davacı lehine oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ve uygulama ile karar verilmesi doğru değildir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,
17.11.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.