Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/3864 K.2025/3946

1. Hukuk Dairesi         2025/3864 E.  ,  2025/3946 K.
"İçtihat Metni"
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2015/235 E., 2017/126 K.
Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın reddine ilişkin olarak verilen karar davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ... ilçesi, .. köyü sınırları dahilinde yapılan kadastro çalışmaları esnasında 1 13... parsel sayılı taşınmazın senetsizden .. ... adına tespit gördüğünü, daha sonra taşınmazın davalı ...'a satıldığını, bu durumun usul ve yasaya uygun olmadığını, Komisyon tarafından dava konusu taşınmazın işgal ve genişlemeye müsait olup olmadığının, meraya sınırının bulunup bulunmadığının, Devletin hüküm ve tasarrufunda olan yerlerden olup olmadığının yeterince araştırılmadığını ve senetsizden tesciline karar verildiğini, davaya konu olan taşınmazın meraya sınır teşkil ettiğini, yine .. ili, ... ilçesi, ... köyü, .. mevkii, .. No:271, Cilt No:1, Sayfa No: 8, Sıra No:24, 01.12.1941 tarihli tapu kaydı dikkate alındığında dava konusu taşınmazın bu tapunun sınırları içerisinde kaldığını ileri sürerek dava konusu olan taşınmazın tapu kaydının iptali ile mera olarak özel siciline veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunun tespiti ile Hazine adına kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı; cevap dilekçesi sunmamış, savunma getirmemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 16.07.2014 tarihli ve 2013/36 Esas, 2014/85 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın mera veya Hazinenin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Hazine vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 25.05.2015 tarihli ve 2014/21582 Esas, 2015/6562 Karar sayılı kararı ile; " ... Sağlıklı sonuca varılabilmesi için, çekişmeli taşınmaza komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtları ilk tesisinden itibaren bütün tedavülleriyle birlikte getirtilip tespit tarihi olan 2005 yılından geriye doğru 15, 20, 25 yıl öncesine ait yüksek çözünürlüklü stereoskopik hava fotoğrafları ve temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğrafları Harita Genel Komutanlığından, aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftaların ise, İl Kadastro Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulmalı ardından mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, tespit bilirkişileri, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulu katılımı ile keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında Hazinenin dayandığı tapu kaydının sınırları tek tek okunup, mahalli bilirkişi ve tanıklardan tapu kaydının sınırlarını zeminde göstermesi istenilmeli, fen bilirkişi tarafından gösterilen sınırlar kroki üzerinde işaretlenmeli, bilhassa komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının doğu hududunda okunan “Hazine” yeri üzerinde durulmalı, bilirkişilerce gösterilemeyen hudutlar için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı ve bu şekilde Hazinenin dayandığı tapu kaydının dava konusu taşınmazı kapsayıp kapsamadığı kesin olarak belirlenmeli, teknik bilirkişiye uygulanan tapu kaydının kapsamını belirtir, Hazinenin dayandığı tapu kaydının revizyon gördüğü 1 13... , 5, 6, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 22, 23, 25, 26... parsel sayılı taşınmazlar, komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının revizyon gördüğü 1 13... , 28, 29, 46... parsel sayılı taşınmazlar ile çekişmeli 1 13... parsel sayılı taşınmazı bir arada gösterir ve keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli, belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılmalı, temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğrafları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği belirlenmeye çalışılmalı, 3 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazın öncesi, eğimi, mer'a olup olmadığı ve zirai faaliyete konu olup olmadığı, zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğü komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı, taşınmazın keşif sırasında çektirilecek fotoğrafları üzerinde çekişmeli taşınmazın sınırları fen bilirkişisine kabaca işaretlettirilmeli, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri de bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmelidir. Bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir." gerekçesi ile karar bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 06.09.2017 tarihli fen bilirkişisi raporunda ... ili ... ... köyü 1 13... parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak söz konusu taşınmazın halihazırda tarla vasfıyla ... adına tapuda kayıtlı olduğu, düzenlenen fen ve ziraat bilirkişisi raporlarında taşınmazın özel mülkiyete konu olabilecek taşınmazlardan olduğunun ifade edildiği, keşif esnasında dinlenen mahalli bilirkişilerin bu taşınmazın evveliyatında ...'a ait olduğu ve tarla vasfında olduğu hususlarında beyanda bulunduklarının görüldüğü gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı Hazine vekili temyiz dilekçesi ile; Yerel Mahkeme kararının eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayandığını, bozma kararının gereklerinin yerine getirilmediğini, yapılan keşifte Hazinenin dayandığı tapu kaydının sınırlarının mahalli bilirkişiler vasıtasıyla okunup zeminde gösterilmesinin istenmediğini, mera vasfını haiz olan ve özel sicilinde kayıtlı bulunan dava konusu taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin hukuki değer taşımayacağını, bu şekildeki yerlerin zilyetlik yolu ile kazanılamayacağını, dosyaya sunulan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, bilirkişi raporuna taşınmazı tüm yönleriyle gösterecek net, denetlenebilir fotoğraflar eklenmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, dosyada bir kısım hava fotoğrafları incelenmiş ise de Yargıtay kararlarında dikkat çekildiği şekilde usulüne uygun bir inceleme yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; ... ili, ... ilçesi, ... köyü 1 13... parsel sayılı 5.546,81 metrekare yüz ölçümlü tarla vasıflı taşınmazın 10.02.2005 tarihinde senetsizden ... ... adına tespit edildiği, tespitin 12.05.2005 tarihinde kesinleştiği, daha sonra 16.06.2010 tarihli satış işlemi ile çekişmeli taşınmazın davalı ... adına kayıtlı hale geldiği, davacı Hazinenin tapuya dayanarak dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ve Hazine adına tescili istemli eldeki temyize konu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Hemen belirtmek gerekir ki; Mahkemece dava konusu taşınmazın özel mülkiyete konu olabilecek yerlerden olduğu ve evveliyatında ...'a ait olup tarla vasfında kullanıldığı hususlarının mahalli bilirkişi beyanları ve alınan raporlardan anlaşıldığı gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. Bozma kararına uyulmakla taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma kararında işaret edilen hususların eksiksiz ve tam olarak yerine getirilmesi gerekir.
Hükmüne uyulan bozma ilamında, Hazinenin dayandığı 01.12.19 41... sıra nolu tapu kaydının yöntemince uygulanması, çekişmeli taşınmazın niteliği ve zilyetlik hususlarında yapılan araştırmada hava fotoğraflarından yararlanılması, keşif sırasında Hazinenin dayandığı tapu kaydının sınırları tek tek okunup mahalli bilirkişi ve tanıklardan tapu kaydının sınırlarını zeminde göstermesinin istenilmesi, fen bilirkişi tarafından gösterilen sınırların kroki üzerinde işaretlenmesi, Hazinenin dayandığı tapu kaydının dava konusu taşınmazı kapsayıp kapsamadığının kesin olarak belirlenmesi, teknik bilirkişiye uygulanan tapu kaydının kapsamını belirtir, Hazinenin dayandığı tapu kaydının revizyon gördüğü 1 13... , 5, 6, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 22, 23, 25, 26... parsel sayılı taşınmazlar, komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının revizyon gördüğü 1 13... , 28, 29, 46... parsel sayılı taşınmazlar ile çekişmeli 1 13... parsel sayılı taşınmazı bir arada gösterir ve keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmesi, tespit tarihi olan 2005 yılından geriye doğru 15, 20, 25 yıl öncesine ait yüksek çözünürlüklü stereoskopik hava fotoğrafları ve temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğrafları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin belirlenmesi, bilhassa komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının doğu hududunda okunan “Hazine” yeri üzerinde durulması gerektiği belirtilmesine rağmen Mahkemece bozma sonrası yapılan 06.07.2017 tarihli keşifte mahalli bilirkişilerden davacı Hazinenin dayandığı tapu kaydının dava konusu yere uyup uymadığı hususunda herhangi bir beyan alınmadığı, tapu kaydının sınırlarının zeminde gösterilmesinin sağlanmadığı, kadastro teknisyeni ... ... ve Kontrol Mühendisi Murat Türkmen tarafından hazırlanan 06.09.2017 tarihli ortak bilirkişi raporunda uygulanan tapu kaydının kapsamını belirleyen bir hususun bulunmadığı, ayrıca sınırların kroki üzerinde işaretlenmediği, komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının doğu hududunda okunan “Hazine” yeri hakkında değerlendirme yapılmadığı, ziraat bilirkişi raporunda çekişme konusu taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile inceleme yapılmadığı, öncesinin mera olup olmadığının değerlendirilmediği anlaşılmakla ve bozma gereklerinin yerine getirilmediği görülmekle bu şekilde eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulması isabetsizdir.
Hal böyle olunca; önceki bozma ilamında da belirtildiği üzere çekişmeli taşınmaza komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının ilk tesisinden itibaren bütün tedavülleri ile tespit tarihi olan 2005 yılından geriye doğru 15, 20, 25 yıl öncesine ait yüksek çözünürlüklü stereoskopik hava fotoğrafları ve temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğrafları dosya arasına konulmalı, daha sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, tespit bilirkişileri, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulu katılımı ile keşif yapılmalı, keşif sırasında Hazinenin dayandığı tapu kaydının sınırları tek tek okunup mahalli bilirkişi ve tanıklardan tapu kaydının sınırlarını zeminde göstermesi istenilmeli, fen bilirkişi tarafından gösterilen sınırlar kroki üzerinde işaretlenmeli, komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının doğu hududunda okunan “Hazine” yeri üzerinde durulmalı, bilirkişilerce gösterilemeyen hudutlar için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı ve bu şekilde Hazinenin dayandığı tapu kaydının dava konusu taşınmazı kapsayıp kapsamadığı kesin olarak belirlenmeli; teknik bilirkişiye, uygulanan tapu kaydının kapsamını belirtir, Hazinenin dayandığı tapu kaydının revizyon gördüğü 1 13... , 5, 6, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 22, 23, 25, 26... parsel sayılı taşınmazlar, komşu 1 13... parsel sayılı taşınmaza uygulanan tapu kayıtlarının revizyon gördüğü 1 13... , 28, 29, 46... parsel sayılı taşınmazlar ile çekişmeli 1 13... parsel sayılı taşınmazı bir arada gösterir ve keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli, belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılmalı, temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğrafları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği belirlenmeye çalışılmalı, 3 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazın öncesi, eğimi, mera olup olmadığı ve zirai faaliyete konu olup olmadığı, zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğü hususlarında komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı, taşınmazın keşif sırasında çektirilecek fotoğrafları üzerinde çekişmeli taşınmazın sınırları fen bilirkişisine kabaca işaretlettirilmeli, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri de bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuç çerçevesinde karar verilmelidir.
Yukarıda değinilen hususlar yerine getirilmeden eksik araştırma ile karar verilmesi doğru değildir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,
Temyiz eden davacı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın Digor Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
24.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.