Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/3852 K.2025/3855

1. Hukuk Dairesi         2025/3852 E.  ,  2025/3855 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2024/5 E., 2025/1 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı yargılamanın yenilenmesini talep eden vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Yargılamanın yenilenmesini talep eden; adına kayıtlı 2 83... , 1 58... , 1 58... parsel sayılı taşınmazların ½ payı için eldeki davada davalıların Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/289 Esas sayılı muris muvazaası davasını açtıklarını, anılan davanın hala kesinleşmediğini, davalıların aynı taşınmazlar için aynı konuda Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/91 Esas davasını açtıklarını, ilk davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiğini, ikinci davanın ise kabulüne karar verilerek tapu kayıtlarının iptal edildiğini, derdestliğin dava şartlarından olduğunu, ikinci davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, ikinci davanın yargılamasının yenilenerek davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, feragatin davaya son veren işlemlerden olduğunu, tapu iptali ve tesciline karar veren Mahkemenin olayların doğruluğunu araştırmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesinin 2023/1425 Esas sayılı davasının yenilenmesine karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Aleyhine yargılamanın yenilenmesi istenenler; HMK’nın 375. maddesindeki şartların mevcut olmadığını, kararın 09.05.2024 tarihinde kesinleştiğini ve yargılamanın yenilenmesi talep süresinin geçtiğini belirterek talebin reddini savunmuşlardır.
III. MAHKEME KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla verdiği yukarıda tarihi ve sayısı belirtilen kararı ile; kesin hüküm ve yargılama sırasında bildirilen delillerin eksik incelendiği, hatalı değerlendirildiği iddiasıyla yargılamanın iadesi isteminde bulunulduğu, ileri sürülen hususların Kanun’da yazılı yargılamanın iadesi nedenleri arasında sayılmadığı, kesin hüküm savunmasının istinaf incelemesi sırasında irdelendiği, Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/289 Esas sayılı davanın yargılaması sırasında eldeki davaya konu edilen taşınmazlar bakımından (2 83... , 1 58... , 1 58... , 1 58... parseller) keşfen belirlenen değer üzerinde harç ikmal edilmediğinden davanın atiye bırakıldığı, davaya konu edilen taşınmazlar yönünden hüküm kurulmadığı, daha sonra açılan eldeki davaya bu taşınmazların konu edildiği, bu nedenle kesin hükümden söz edilemeyeceği, yargılamanın iadesini gerektirir kesin hükmün varlığından da söz edilemeyeceği, Dairece verilen kararın 09.05.2024 tarihinde kesinleştiği, yargılamanın iadesi istemli davanın 11.09.2024 tarihinde açıldığı, davanın açılması için belirlenen HMK’nın 375/1-1 hükmündeki üç aylık sürenin de geçirildiği, davanın süresinde açılmadığı gerekçesiyle talebin süreden reddine karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Yargılamanın yenilenmesini talep eden vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ile verildiğini, müvekkili adına kayıtlı 2 83... , 1 58... , 1 58... parsel sayılı taşınmazların ½ payı için eldeki davada davalıların Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/289 Esas sayılı muris muvazaası davasını açtıklarını, anılan davanın hala kesinleşmediğini, davalıların aynı taşınmazlar için aynı konuda Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/91 Esas davasını açtıklarını, ilk davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiğini, ikinci davanın ise kabulüne karar verilerek müvekkilinin tapu kayıtlarının iptal edildiğini, HMK’nın 377/1 hükmü göz ardı edilerek taleplerinin süreden reddedildiğini, davanın atiye bırakılmasının davanın geri alınması mahiyetinde olduğunu ve açık muvafakate bağlı olduğunu, müvekkilinin açık kabulü olmadığını, derdestliğin dava şartı olduğunu, Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın derdestlik nedeniyle reddi gerektiğini, ilk davanın da feragat nedeniyle kesinleştirilerek kapatılması gerektiğini, feragat veya kabulün kesin hüküm gibi sonuç doğurduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkindir.
Dosya içeriğinden; Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/289 Esas, 2016/266 Karar sayılı kararının incelenmesinde davacıların ..., ..., ... ve ..., davalıların ..., ... ve .....olduğu, aralarında yargılamanın yenilenmesini isteyen ...’in kayden maliki olduğu 2 83... ve 1 58... , 61, 302 parsel sayılı taşınmazların da bulunduğu taşınmazlar için muris muvazaası nedenine dayalı olarak dava açıldığı, davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği; Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/812 Esas, 2023/85 Karar (kaldırma kararı öncesi 2018/91 Esas) sayılı kararının incelenmesinde davacıların ..., ..., ..., ... ... ve ..., davalıların ... ve ... olduğu, aralarında yargılamanın yenilenmesini isteyen ...’in kayden maliki olduğu 2 83... ve 1 58... , 61, 302 parsel sayılı taşınmazların da bulunduğu taşınmazlar için muris muvazaası nedenine dayalı olarak dava açıldığı, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 14.03.2024 tarihli ve 2023/1425 Esas, 2024/599 Karar sayılı kararı ile yeniden hüküm kurularak davanın kısmen kabulüne kesin olarak karar verildiği görülmüştür.
Hemen belirtilmelidir ki, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 375/1-ı hükmü “ı) Bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması.” hususunu yargılamanın yenilenmesi nedenlerinden saymıştır.
HMK'nın 377/2 hükmünde de 375/1-ı hükmünde yazılan sebepten dolayı yargılamanın yenilenmesi süresinin ilama ilişkin zamanaşımı süresi kadar olduğu düzenlenmiştir.
Somut olayda, muris muvazaası davalarının kural olarak zamanaşımına ya da hak düşürücü süreye tabi olmadığı anlaşılmakla, Bölge Adliye Mahkemesince yargılamanın iadesi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği yönünden talebin esası hakkında hüküm kurulması gerekirken, talebin süreden reddine karar verilmiş olması isabetsizdir.
Diğer taraftan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinde “Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/289 Esas sayılı davanın yargılaması sırasında eldeki davaya konu edilen taşınmazlar bakımından (2 83... , 1 58... , 1 58... , 1 58... parseller) keşfen belirlenen değer üzerinde harç ikmal edilmediğinden davanın atiye bırakıldığı, davaya konu edilen taşınmazlar yönünden hüküm kurulmadığı, daha sonra açılan eldeki davaya bu taşınmazların konu edildiği, bu nedenle kesin hükümden söz edilemeyeceği” hususlarından bahsedilmiş ise de anılan dosyanın UYAP üzerinden nüshasının dosya arasına alındığı ve dosyanın tüm evrakının bu nüshada yer almadığı, Dairenin 23.06.2025 tarihli geri çevirme kararı ile Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/289 Esas ve Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/812 Esas sayılı dava dosyalarının eldeki dosya arasına alınması istenilmişse de bu hususun yerine getirilmediği, 2015/289 Esas sayılı davada Mahkemece feragat nedeniyle davanın reddine karar verildiği gibi kararın gerekçesinde de davanın atiye bırakılmasından söz edilmediği görülmekle dosyanın bu hali ile hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır.
Hal böyle olunca, öncelikle Ankara Batı 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/289 Esas ve Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/91 (kaldırma kararı sonrası 2022/812) Esas sayılı dava dosyalarının fiziken dosya arasına alınması ile yargılamanın yenilenmesi şartlarının oluşup olmadığının değerlendirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru değildir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Yargılamanın yenilenmesini talep eden vekilinin temyizinin değinilen yönden kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
22.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.