Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/3067 K.2025/3421

1. Hukuk Dairesi         2025/3067 E.  ,  2025/3421 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2284 E., 2024/2346 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/185 E., 2024/496 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacı, davacının erkek kardeşi dava dışı ... ve davalı ...'ün eşi dava dışı ...'ın 2019 yılında paydaşı oldukları 153 ada 24 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladıklarını, bu sözleşme uyarınca davacıya payına karşılık 2,5 daire verilmesinin kararlaştırıldığını, dava dışı müteahhit tarafından başlatılan inşaatın bir süre sonra durdurulduğunu, müteahhitin, malzemelerin çok pahalandığını ve malzeme alımı yapabilmek adına kişi başı 50.000,00 TL verilmesi gerektiğini beyan ettiğini, o dönemde davacının bu parayı ödeyecek durumu olmadığından diğer paydaş olan ...'ın, davacıya verilecek dairelerden birini satın almayı teklif ettiğini, davacının daha önce alım-satım yaptığı herhangi bir dairesi olmadığından bu konuda tecrübesiz ve bilgisiz olduğunu, ihtiyacı dolayısıyla bir an önce taşınmazını satmaya çalıştığını, davalının davacının zor durumundan faydalanarak davacıya ait 153 ada 24 parseldeki 2 nolu dubleks meskeni rayiç değerinin çok altında satın aldığını ileri sürerek tapu iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı; hak düşürücü sürenin geçtiğini, taşınmazı bedelini ödeyerek satın aldığını, iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirtip davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının şikayet hakkını kullandığı, 16.02.2022 tarihinde ceza mahkemesince karar verildiği, eldeki davanın bir yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra 06.03.2024 tarihinde açıldığı, esasen savcılığa şikayet tarihinin daha önce olduğunu, davacının en geç şikayet hakkını kullandığı tarih itibarı ile durumu öğrenmiş olacağı, her ne kadar dava değeri 10.000,00 TL olarak bildirilmiş, keşif yapılmamış ise de Yargıtay kararlarına göre halin icabı gereği taşınmazın dava tarihi ve inceleme tarihi itibarı ile istinafa ve temyize tabi olacağı anlaşıldığından ve öncelikle özel dava şartının değerlendirilmesi gerektiğinden bu hususun kaldırma nedeni yapılmadığı, sonuç itibarıyla kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; kararın gerekçesiz olduğunu, sözleşme tarihi dikkate alındığında 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmediğini, kaldı ki hak düşürücü sürenin başlangıç tarihinin karardan anlaşılamadığını, usul ve yasaya aykırı karar verildiğini belirtip kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, gabin (aşırı yararlanma) hukuki nedenine dayalı tapu iptali - tescil istemine ilişkindir.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davanın 10.000,00 TL değer gösterilmek suretiyle açıldığı, yargılama sırasında çekişmeli taşınmazın değeri keşfen saptanmadan ve harç ikmali yapılmaksızın sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.
Harçlar Kanunu'nun uygulanması kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle hakim tarafından re’sen gözetilmesi gereken bir husustur. Öte yandan dava konusu taşınmazla ilgili verilecek nihai kararların istinaf ve temyiz yollarına tabi olup olmayacakları dava değerine göre belirlenecektir.
Hal böyle olunca, dava konusu taşınmazın başında keşif yapılarak Harçlar Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca dava değerinin belirlenmesi ve belirlenen değer üzerinden eksik harcın tamamlanması için davacıya süre verilmesi, harcın tamamlanması halinde davaya devam edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple davacı vekilinin yerinde görülen temyiz itirazının kabulü ile;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.