Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/4194 K.2025/4825

3. Hukuk Dairesi         2024/4194 E.  ,  2025/4825 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1162 E., 2024/1444 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Suşehri Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesi
SAYISI : 2023/141 E., 2023/229 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiş, incelemenin duruşmalı olarak yapılması davalılardan ... Turizm ve Turistik Tesis İşletmeciliği A.Ş. vekili tarafından istenilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 14.10.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde gelen davacı vekili Avukat ... ile davalılar ... Turizm ve Turistik Tesis İşletmeciliği A.Ş. vekili Avukat ... ve .. Turizm Otelcilik Tic. San. Ltd. Şti. vekili Avukat ..'un sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacı .. tüzel kişiliği tarafından jeotermal kaynak arama amacına yönelik verilen arama ruhsatının 20.10.2008 tarihinde 45.000,00 TL bedel karşılığında protokol ile ..Genel Sekreterliği gözetiminde köy vatandaşı ..'tan devir alındığını ve akabinde eski muhtar .. yönetiminde davalı şirketin kurulduğunu, karar dahi alınmadan ve köylüye sormadan köyün değeri ve malı olan ruhsatın 06.12.2010 tarihinde davalı şirkete devredildiğini, davalı Şirketin bu arama ruhsatını kullanarak ruhsat alanını kapsayan paftadan daha önce çıkmış olan jeotermal kaynağı işletme ruhsatı aldığını, hatta işletme ruhsatı alındığı dönemde davalı Şirketin köy adına aldığını söylediği ve köylüden para toplanarak alınan ... Köyü 1 70... ve 3 numaralı parselleri de köylünün olacak denilerek davalı bünyesine aldığını, sonrasında arama ve işletme ruhsatları ile taşınmazlar üzerine kaplıca turizmine yönelik havuz, lobi ve çay bahçesinden oluşan yapıların yine köylünün parası kullanılarak yapıldığını, ilerleyen süreçte köylülerin verdikleri paralar bakımından şirkette hak sahibi olmadıklarını ve sayılan mal varlıklarının köyün adına olmadığını öğrenmeleri üzerine 2017 yılında .. Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan şikayet sonucu ceza davası açıldığını ve davalı şirketin kurucuları ve yönetim kurulu üyelerinin görevi kötüye kullanmaktan ve görevi kötüye kullanmaya yardımdan dolayı ceza aldıklarını, ceza davası devam ederken davalı şirket yetkililerinin köylülerin talep ettikleri ruhsatları ve taşınmazları hatta şirketin kendisini davacı köye devredecekleri bu taahhütlerini yerine getirmediklerini, bu taahhüt sayesinde de ilgili ceza dosyasından takdiri indirim dahi alındığını, köylünün emeği ve parası ile alınan arama ruhsatı ve ona bağlı olan işletme ruhsatının köy tüzel kişiliğine ait olduğunu ileri sürerek; ruhsatların devrinin iptali ile davacı Köy tüzel kişiliğine iade edilmesine karar verilmesini talep etmiş; davacı vekili 02.11.2021 tarihli dilekçesiyle, dava açılmadan bir hafta önce davaya konu işletme ve arama ruhsatının davalı Şirketin kötü niyetli olarak devrettiğini belirterek, devir alan .. Otelcilik Ticaret Sanayi Ltd. Şti.nin davaya dahil edilmesine karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... A.Ş.; davaya cevap vermemiştir.
2. Davalı . .. Turizm Otelcilik Ticaret Sanayi Ltd. Şti.; cari işletmenin devrinin ticari nitelikte olması nedeniyle arabuluculuk şartı yerine getirilmeden açılan davanın usulden reddi gerektiğini, devir işlemlerinin usulüne uygun olarak yapıldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; . İlçesi ... Köyü sınırlarında bulunan Jeotermal Kaynağın arama ruhsatı ..'ın uhdesinde iken 20.10.2008 tarihinde protokol ile 45.000,00 TL karşılığında davacı Köy Tüzel Kişiliğine devredildiği, bu protokol doğrultusunda Jeotermal Kaynağı arama ruhsatı .. Valiliği İl Özel İdare Genel Sekreterliği tarafından 25.11.2008 tarihin resmi olarak ... Köyü Tüzel kişiliğine devredildiği, 19.10.2010 tarihinde davalı ... A.Ş.nin kurulduğu, 06.12.2010 tarihinde ... Köyü Muhtarı ve aynı zamanda ... A.Ş. kurucularından olan sanık .. tarafından ... Köyü Tüzel Kişiliğine ait jeotermal kaynağın davalı ... A.Ş.ye bedelsiz olarak devredilmiş olduğunun ceza dava dosyasında ve Mahkemece yapılan yargılamada dinlenen tanıkların beyanlarıyla tespit edildiği, söz konusu bu davadan kısa bir süre öncesinde ruhsatın davalı ... A.Ş. tarafından diğer davalı ...Ticaret Sanayi Ltd. Şti.ne devrinin gerçekleştirildiği, gerçekleşen devrin ... A.Ş tarafından 25.10.2017 tarihli yönetim kurulu üyelerince alınan ''hak sahibi köylüye o günün şartlarına uygun olarak devir işlemlerinin yapılacağına "dair karara uygun olmadığı, devirle gerçekleşmesi gereken menfaatin köy tüzel kişiliği ve köy derneğine sağlanmadığı, hak sahibi köylüye devir işleminin gerçekleştirilmesi gerektiği, devrin gerçekleşmesi gerektiğinin taraflarca bilinmesi gerektiği, gerçekleşen arama ve işletme ruhsatının devrine ilişkin işlemlerin gerçek devir işlemleri olmadığı gerekçesiyle; davanın kabulü ile jeotermal kaynak arama ve işletme ruhsatının davalı ... A.Ş. tarafından diğer davalı ..Turizm Otelcilik Ticaret Sanayi Ltd. Şti.ne devrine ilişkin 06.10.2021 tarihli devir işleminin iptali ile davacı ... adına tesciline karar verilmiş; karara karşı, davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; köy tüzel kişiliğine 2008 yılında 45.000,00 TL bedelle devredilen arama ruhsatının öncelikle bedelsiz olarak köy muhtarı tarafından kurulan davalı şirkete muvazaalı olarak devredildiği, ardından ruhsatın diğer davalı şirkete devredildiği, şirketler arasında bir para alışverişinin olmadığı, davalının sunduğu ödeme belgelerinin şahıslar arasında olduğu, havale evraklarında ödeme nedenine dair bir ibare bulunmadığı gibi ödemelerin bir kısmının ise devirden önce bir kısmının devir tarihinden çok sonra olduğu, ödemeler devir bedeli olarak kabul edilse dahi 2008 yılındaki devir bedeli yanında çok cüzi bir miktar olarak kaldığı, devir işleminin tüm bunlar karşısında sakat ve muvazaalı olduğu gerekçesiyle, davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davalılar vekilleri temyiz yoluna başvurmuşlardır.
V. TEMYİZ
A.Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... A.Ş. vekili; İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararının yetersiz olduğunu, müvekkilinin ve yine müvekkili firmaya ait yönetim kurulu üyelerinin iyiniyetle hareket ettiğini, yıllarca bono harcandığını, müvekkilinin dava konusu alanı iyiniyetli olarak iktisap ettiğini, iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımlarının korunması gerektiğini, 20.10.2008 tarihinde dava ruhsatının ... Köy tüzel kişiliğine devredildiğini, şirket yetkilisi ..'in o dönemde muhtar olmadığını, müvekkil şirket yetkililerinin beyanlarına göre köylünün güveninin kazanıldığını, köy adına müvekkili şirketin ciddi zararlara uğradığını, ancak müvekkil şirketin dışında dava konusu ruhsatı almak isteyen kişilerce bu davanın açıldığını, çok ciddi bir yatırıma engel olarak bu durumdan faydalanılmaya çalışıldığını, yargılama sırasında usul kurallarına uyulmadığını belirterek; kararın bozulmasını istemiştir.
2. Davalı . . Turizm Otelcilik Tic. San. Ltd. Şti. vekili; davanın ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğini, Mahkemenin davacının yerine geçerek talebini düzeltmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin ruhsatın devredildiği şirket olduğunu, müvekkili şirket ile diğer davalı şirket arasında herhangi bağ ve ortaklık bulunmadığını, kabul etmemekle birlikte muvazaayı ispat yükünün davacı tarafta olduğunu, dava sırasında tanık anlatımlarında müvekkili şirketin muvazaaya dahil olduğuna dair herhangi bir beyanın olmadığını, müvekkili şirkete muvazaadan ayrı olarak gerçek bir devir yapıldığını, devreden şirketin borçlarını ödeyebilmek amacıyla malvarlığını devrettiğini, muvazaadan bahsedilebilmesi için Yargıtay içtihatları uyarınca diğer davalı Şirketin müvekkile tanık beyanlarının aksine satmaması, müvekkili şirketin davalı şirketin paravan şirketi olması veya organik bir bağının bulunması gerektiğini belirterek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacı Köy tüzel kişiliğine ait jeotermal kaynak arama ve işletme ruhsatının usulsüz ve muvazaalı surette davalılara devri işleminin iptali ile adına tescili istemine ilişkindir.
Temyiz edilen kararda belirtilen gerekçeye, özellikle dosya içerisinde yer alan bilgi belgelerden; devir işlemlerinin usulüne uygun yapılmadığı, davalı ... Turizm ve Turistik Tesis İşletmeciliği A.Ş. Yönetim Kurulu Üyelerince alınan 25.10.2017 tarihli ''hak sahibi köylüye o günün şartlarına uygun olarak devir işlemlerinin yapılacağına'' dair karara rağmen davacıya devir yapılmayarak diğer davalı şirkete devir yapıldığı, devir yapılan davalı şirketin kayıtlarının incelenmesinde bu devre ilişkin bir bedel alınmadığı anlaşılmakla, davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
28.000,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davalılardan alınıp davacıya verilmesine,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.