Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3937 K.2025/4830

3. Hukuk Dairesi         2024/3937 E.  ,  2025/4830 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1301 E., 2024/1554 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/282 E., 2022/1613 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; 14.10.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde gelen davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'ın sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; 04.08.2006 tarihinde imzalanan rödövans sözleşmesi uyarınca, davacının davalıya ait İR:. ruhsat numaralı kömür sahasında maden işletmeciliği yaparak, üretilecek elektrik enerjisi üzerinden belirlenecek rödövans bedelini davalıya ödemesi hususunda anlaşıldığını, sözleşme devam ederken taraflar arasında rödövans bedelinin ne şekilde hesaplanacağına ilişkin uyuşmazlık doğduğunu, davalının rödovans faturalarını ... mühürlü resmi ana sayaç yerine, müvekkili şirketin iç ihtiyacını karşılamak amacıyla konulan jeneratör sayacını, bir başka deyişle brüt elektrik üretimini esas alarak düzenlediğini, bu hesaplama yönteminin sözleşmeye ve mevzuata aykırılık teşkil ettiğini, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) mevzuatı gereği tesis edilen sayacın ... tarafından ana sayaç olarak tanımlandığını, ...’ın ölçüm için kabul ettiği ana sayaç dışında mevzuatta enerji ticareti için başka bir sayaç tanımı bulunmadığını, brüt enerji miktarının da sözleşmede yeter derecede tanımlanmadığını, rödövansa esas tahakkukun ... ana sayacı üzerinden ölçülen üretim miktarı üzerinden yapılması gerektiğini, davalının talebinin santralde enerjiyi üretmek için iç tüketimde harcanılan ve satılmayan enerji üzerinden de rödövans alınmasına yol açtığını, ikinci bir sayaç kurulmasını isteyen davalının bu davranışının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, ihale şartnamesi ve taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümlerine aykırı bir şekilde hesap edilerek rödovans bedeli olarak tahakkuk ettirilen ve müvekkil şirket tarafından ihtirazı kayıtla fazladan ödenen 48.129.710,00 TL'nin, her ayki faturanın ödemesinin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsilini, rödövans bedelinin hesaplanmasında esas alınacak elektrik üretim miktarına ilişkin muarazanın giderilerek, rödovans bedeline ilişkin faturaların düzenlenmesinde esas alınacak elektrik üretim miktarının, ihale şartnamesi, rödovans sözleşmesi ve mevzuat hükümleri gereğince "...'ın belirlemiş olduğu ana sayaç üzerinden tahakkuk ettirilmesi” olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; imzalanan sözleşme kapsamında davacının tüm masrafları kendisine ait olmak üzere maden sahasında kömür çıkartmakta ve santralde bu kömürden elektrik enerjisi üretmekte olduğunu, sözleşmeye göre rödövans miktarının brüt enerji üzerinden enerji santrali ana sayacından alınması gerektiğini, müvekkilinin davacının ürettiği elektrik enerjisi miktarı üzerinden rödovans bedeli aldığını, davacının ürettiği elektrik enerjisinden satılabilir durumda olanını yaptıkları sözleşme kapsamında ...'a sattığını, müvekkilinin taraf olmadığı bu sözleşme ilişkisi kapsamında, elektrik satışına esas alınacak ölçümü kabul ederek buna göre rödövans tahakkuku yapmasının beklenemeyeceğini, yapılan rödövans tahakkuklarının mevzuata ve sözleşmeye uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan bilirkişi raporlarında, ana sayaç kavramından üretim aşamasında kullanılan ana sayacın anlaşılması gerektiği, davacı tarafından ana sayaç olduğu iddia edilen ... sayacının iletim sistemine aktarılan elektrik enerjisi miktarının ölçümü için kullanıldığı, bu sebeple ana sayaç olarak esas alınmasının mümkün olmadığı, davalı tarafından tahakkuk ettirilen faturaların sözleşmeye uygun olduğunun belirtildiği, söz konusu iki bilirkişi raporunun da hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; imzalanan sözleşmede rödövans miktarına esas rakamın, aylık üretilen enerji miktarı üzerinden enerji ana sayacından alınacağının düzenlendiğini, elektrik santrali ana sayacı kavramının tüm termik santral sektöründe ve EPDK mevzuatında jeneratör grup trafosu 154 kw veya 380 kw tarafından yapılacak ölçüme esas sayaç kabul edildiğini, dava konusu ihale şartname ve sözleşmesinde "jeneratör sayacı" veya "brüt üretim" ifadelerine yer vermeyen davalının, sözleşme hükmünün bu şekilde yorumlanması gerektiğine dair iddiasının yersiz, dayanaksız ve hukuka aykırı olduğunu, hukuki ve teknik açıdan yeterli olmayan bilirkişi heyetince hazırlanan eksik, hatalı ve yanlı raporlara dayanılarak karar verilmediğini, taraflarınca ibraz edilen teknik rapor dikkate alınmadan ve raporun dikkate alınmama gerekçesi açıklanmadan verilen karar ile hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini, şartnamenin (1.) maddesi uyarınca, İR: ... nolu maden işletme sahasının ruhsatı kendinde kalmak kaydıyla, tüm arazi ve tesisler ile işletmesini termik elektrik santrali kurmak suretiyle üretilecek kömürden elektrik enerjisi üretimi yapılması için müvekkil şirkete veren davalının, “üretilecek kömürden elektrik enerjisi üretimi yapılmasını” amaçladığı dikkate alındığında, çıkarılacak kömür miktarı üzerinden rödövans bedeli hesaplanmasına gidilemeyecek olup; kömürün çıkarılma maliyeti de dahil tüm maliyetlere müvekkil şirketin katlanarak elde edeceği elektrik üretimi hasılatı üzerinden rödövans bedeli ödemesinin gerektiğini, aksinin kabulünün müvekkili şirketin iç tüketimde kullandığı ve tüm maliyetine katlandığı iç tüketim miktarı yanında bir de ek olarak rödövans bedeli gibi bir maliyetinin oluşacağını, sözleşme hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davalının üretilen elektriğin iç tüketimde kullanılacağını esasen kabul ettiğini, ilgili mevzuat hükümlerinin somut olaya uygulanmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, rödövans sözleşmesi uyarınca ödenecek bedelin belirlenmesine yönelik muarazanın giderilmesi ve fazla ödenen bedelin iadesi istemine ilişkindir.
Temyiz edilen kararın dayandığı bilgi ve belgelere, davaya konu rödövans sözleşmesi kapsamında, rödövans bedelinin işletmecinin üreteceği elektrik enerjisi üzerinden hesaplanacağı kabul edilmiş olup, kiracının iç tüketiminin kapsam dışında bırakılmamış olmasına, hükme esas alınan bilirkişi raporları ile de bu hususun tespit edilmiş bulunmasına, tacir olan davacı şirketin basiretli davranmakla yükümlü olmasına, sözleşmenin nisbiliği ilkesi uyarınca, davalı kiraya verenin taraf olmadığı bir sözleşme ilişkisi kapsamında olan elektrik satışına esas alınacak ölçümü kabul ederek, buna göre rödövans bedeli tahakkuku yapmasının beklenemeyeceğinin anlaşılmasına göre; davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Fazla alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine,
28.000,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.