Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3870 K.2025/3612

3. Hukuk Dairesi         2024/3870 E.  ,  2025/3612 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/948 E., 2024/929 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2023/596 E., 2023/602 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davalı şirket tarafından dava dışı ... şirketi aleyhine ... . İcra Müdürlüğünün 2020/12091 E. ve 2020/11869 E. sayılı dosyaları üzerinden başlatılan icra takipleri nedeni ile davacı şirkete gönderilen 1. haciz ihbarnamesi üzerine, davacı şirketin icra dosyalarında borçlu olan dava dışı ... şirketi ile olan ticari ilişkisi nedeni ile davacıdan alacaklı olduğu düşünülerek ve henüz hesabı kat edilmeden hakkedişi bulunduğundan bahisle, icra dosyalarına sehven yaptığı ödemenin, davalı şirketin mal varlığında haksız zenginleşme meydana getirdiğini, takip borçlusu ile davacı arasında sözleşme bulunduğunu, ancak borçlu ... firmasının yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve sözleşme konusu projenin tesliminde gecikmeye sebebiyet verdiğini, davacının zarara uğradığını, davacı şirketin dava dışı ... firmasından alacağı bulunduğunu ileri sürerek; icra dosyalarına ödenen 761.487,86 TL ve 207.002,66 TL olmak üzere toplam 968.490,52 TL’nin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; zamanaşımı definde bulunduklarını, husumetin borçlu ...'e yöneltilmesi gerektiğini, sebepsiz zenginleşme var ise bu şirketin sebepsiz zenginleşeceğini, ayrıca davalının ... şirketine vermiş olduğu hizmetin davacının ... ve ... köy projesinde kullanıldığını, ... projesi ile ilgili devam eden davada ... şirketinin işi tamamladığını, ücrete hak kazandığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığını dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. aleyhine ... . İcra Müdürlüğünün 2020/12091 E. ve 2020/11869 E. sayılı dosyaları üzerinden davalı tarafından kambiyo senetlerine mahsus takip yapıldığını ve takibin kesinleştiğini, alacaklının talebi üzerine davacı şirkete haciz müzekkeresi gönderildiği, davacının bu ihtarı içeren müzekkereyi aldığında aralarında hizmet alım sözleşmesi olan takip borçlusu şirketin davacıdan hak ediş alacağı olduğunu varsayarak icra dosyasına ödeme yaptığını, eldeki davada taraf olmayan ... firmasının sözleşme edimlerini tam ve gereği gibi yapıp yapmadığının incelenmesine hukuken imkân bulunmadığını, sebepsiz zenginleşenin davacının yaptığı ödeme ile borçtan kurtulan dava dışı ... firması olduğu gerekçesiyle açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, davacının ticari ilişki içinde olduğu şirketin, dava dışı ... şirketi olduğunu davacının haciz ihbarnamesinin tebliğ olunduğu tarihte dava dışı olan bu şirkete borçlu olduğunu düşünerek sehven icra dosyasına ödeme yaptığını, davacının icra dairesine yaptığı ödeme ile sebepsiz zenginleşenin takip borçlusu olduğunu, yerinde bulunmayan bütün istinaf sebeplerinin reddi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; dava dışı üçüncü kişi olan ... firmasının, haciz ihbarnamelerinin gönderildiği tarihte davacı şirkete borcu olmasına ve muayyen ve muaccel alacağı bir alacağı olmamasına rağmen şirket tarafından, haciz ihbarnameleri nedeniyle davalı şirkete sehven ödeme yapılmasından dolayı davalı şirketin sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacı tarafından icra dosyasına sehven yatırılan ödemenin iadesi istemine ilişkindir.
1. ... . İcra Müdürlüğünün 2020/12091 E. sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklı davalı vekili tarafından, borçlu dava dışı ... Elektrik Elektronik Bilgisayar Sistemleri İnşaat İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. aleyhine, 25.12.2020 tarihli takip talebi ile 154.081,00 TL çek bedeli, 15.408,18 TL çek tazminatı, 462,25 TL çek komisyonu ve 395,75 TL faiz olmak üzere toplam 170.348,02 TL alacak için kambiyo takibi yapıldığı, 05.01.2021 tarihinde borçlunun davacı şirket nezdindeki alacakları üzerine İİK 78 gereğince haciz konularak, davacı şirkete haciz ihbarnamesi tebliğ edilmesi üzerine davacı şirket tarafından 08.01.2021 tarihinde icra dosyasına 207.002,66 TL yatırıldığı ve icra dosyasının 12.01.2021 tarihinde infazen kapatıldığı anlaşılmıştır.
... . İcra Müdürlüğünün 2020/11869 E. sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklı davalı vekili tarafından, borçlu dava dışı ... Elektrik Elektronik Bilgisayar Sistemleri İnşaat İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. aleyhine, 22.12.2020 tarihli takip talebi ile 597.775,00 TL çek bedeli, 1.793,32 TL çek komisyonu, 59.777,50 TL çek tazminatı ve 274,32 TL faiz olmak üzere toplam 659.620,14 TL alacak için kambiyo takibi yapıldığı, 05.01.2021 tarihinde borçlunun davacı şirket nezdindeki alacakları üzerine İİK 78/2 gereğince haciz konularak, davacı şirketi haciz ihbarnamesi tebliğ edilmesi üzerine davacı şirket tarafından 08.01.2021 tarihinde icra dosyasına 761.487,86 TL yatırıldığı ve icra dosyasının 12.01.2021 tarihinde infazen kapatıldığı anlaşılmıştır.
2. İcra ve İflas Kanun'un 89/5. maddesinde; “Üçüncü şahıs, kusuru olmaksızın bir mani sebebiyle müddeti içinde haciz ihbarnamesine itiraz etmediği takdirde 65. madde hükmü uygulanır. (Değişik son cümle: 17/7/2003-4949/22 md.) Her hâlde üçüncü şahıs, borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açarak ödemek zorunda kaldığı paranın veya teslim ettiği malın iadesini isteyebilir.” şeklinde düzenleme yer almaktadır.
3. 6100 sayılı Kanun'un (HMK) 33. maddesine göre; Hakim, Türk hukukunu resen uygulamak zorundadır. Bir davada olayları belirtmek ve açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme Hakime aittir. Hakim, bildirilen hukuki sebeplerle bağlı olmayıp, hukuki sebebi kendiliğinden bulup uygulamakla sorumludur. Burada üçüncü kişinin (davacının) kötü niyetli alacaklıya karşı açtığı davanın sebebi haksız fiildir. Borçlu aleyhine açılan davanın hukuki sebebi ise sebepsiz zenginleşmedir. Ancak borçlu, alacaklının kötüniyetli eylemine katılmış ise, borçluya karşı açılan davanın hukuki sebebi, aynı zamanda haksız fiildir. Ancak bu geri alma davasında alacaklı ve borçlu mecburi dava arkadaşı değildirler. Bu nedenle, üçüncü kişi yalnız borçlu veya kötüniyetli alacaklı aleyhine de geri alma davası açabilir.
4. Hal böyle olunca, davacıya takip alacaklısının kötüniyetini ispatlaması için izin verilmeli ve hasıl olacak sonuç üzerine bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanun'un 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.06.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.