Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2025/821 K.2025/1530

6. Hukuk Dairesi         2025/821 E.  ,  2025/1530 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/372 E., 2023/724 K.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü :
I. DAVA
Davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde; davacı yüklenici ile davalılardan ..., ... ve ...'in murisi ... arasında 28.09.1993 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlediğini, sözleşme gereği bodrumdaki depolu dükkan ile 1. kattaki dairenin davacıya ait olacağını, davacının tüm edimleri yerine getirerek inşaatı teslim ettiğini ancak bodrum kattaki dükkan ile 1. kattaki dairenin tapu devrinin yapılmadığını, arsa sahibi mirasçılarının davacıya devri gereken bağımsız bölümleri muvazaalı olarak diğer davalılara devrettiklerini ileri sürerek, davacıya ait olan bağımsız bölümler nispetinde davalıların hissesinin iptali ile davacı adına tesciline, mümkün olmadığı takdirde fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 6.000,00 TL maddi zararın davalılar ..., ... ve ...'den yasal faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalılardan ... ve ... vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilleri aleyhine açılan husumet yokluğundan reddi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
2. Davalılar ..., ..., ... aşamalarda sundukları beyan dilekçesinde; yüklenicinin sözleşmeden doğan edimini tam olarak yerine getirmediğini, inşaatı tamamlamadan ortadan kaybolduğunu, inşaat tamamlanana kadar arsa sahibinin geçici olarak kaldığı dairenin kirasını ödemediğini, yüklenicinin 1 nolu daireyi kat irtifakını kuracağı, daire tapusunu vereceği vaadiyle sattığını, parasını nakden almasına rağmen ortadan kaybolduğunu, şimdi bu kişilerden tekrar satış bedeli istediğini, kendilerinin bu kişilere tapu devrini gerçekleştirdiğini, eksikliklerin kendileri tarafından yerine getirildiğini, belediye ve diğer kurumlara ödemeleri yaptıklarını, yüklenicinin edimini ifa etmediğini, davanın haksız olduğunu, husumet itirazında bulunduklarını belirterek davanın reddini talep etmişlerdir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 26.03.2013 tarihli 2005/419 esas 2013/101 karar sayılı kararı ile davacı vekilinin davalılar ... ve ... hakkındaki davasının ispat edilemediğinden reddine, diğer davalılar hakkındaki davasının kabulü ile, davalı ...'ün İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 129 pafta, 1642 ada, 7 parsel sayılı taşınmazdaki 79/846 payından 34/846 payın iptaline, davalı ... ... 221/846 payının tapularının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. İlk Derece Mahkemesinin 26.03.2013 tarihli, 2005/419 Esas, 2013/101 Karar sayılı kararı süresi içinde davalılar ..., ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 23. Hukuk Dairesi 15.05.2014 tarihli, 2013/8858 Esas, 2014/3825 Karar sayılı kararı ile mahkemenin gerekçesinde, muvazaanın hangi olgulara dayandığının ayrıntılı olarak açıklanmadığı, yazılı şekilde, nedenleri gösterilmeksizin, salt muvazaanın varlığından bahisle hüküm kurulmasının hatalı olduğu belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesinin 05.02.2015 tarihli, 2014/225 Esas, 2015/15 Karar sayılı kararı ile davacı vekilinin davalılar ... ve ... hakkındaki 26/03/2013 tarihli Mahkeme kararı kesinleşmiş olduğundan bu davalılar hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalılar hakkındaki davasının kabulü ile davalı ... ün İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mah. 129 pafta 1642 ada 7 parsel sayılı taşınmazdaki 79/846 payından 34/846 payın iptaline, davalı ... ... 221/846 payının tapularının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.
3. İlk Derece Mahkemesinin 05.02.2015 tarihli, 2014/225 Esas, 2015/15 Karar sayılı kararı süresi içinde davalılar ..., ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 23. Hukuk Dairesi 15.01.2018 tarihli, 2015/5170 Esas, 2018/10 Karar sayılı kararı ile Mahkemece davalı ... ve ... hakkında verilen kararın kesinleşmiş olduğundan bahisle Dairenin 15.05.2014 tarihli bozma ilamına yanlış anlam verilerek bu davalılar hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi ve karar başlığında dahi gösterilmemesinin doğru görülmeyip bu durumun bozmayı gerektirdiği, bozma nedenine göre, davalılar ..., ..., ... ve ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmediği belirtilmiştir.
4. İlk Derece Mahkemesinin 15.02.2019 tarihli, 2018/58 Esas, 2019/43 Karar sayılı kararı ile davacı vekilinin davalılar ... ve ... hakkındaki davasının muvazaa ile tapudaki paylarını edindikleri ispat edilemediğinden reddine, davacı vekilinin diğer davalılar hakkındaki davasının kabulü ile, davalı ...'ün 7 parsel sayılı taşınmazdaki 79/846 payından 34/846 payın iptaline, davalı ...'nun yapılan keşifte görüldüğü ve bilirkişi raporlarında da bildirildiği üzere davalılar ... ve ...'nin taşınmazda fiilen tasarruf ettikleri yerler olmasına rağmen davalı ...'nun 221/846 payı olduğu halde kullandığı hiç bir yerin olmaması, tapuda hiç payı olmayıp, payını ...'a sattığı halde taşınmazda zemin kat depolu dükkanın ...'ün tasarrufunda olması, ayrıca ...'na satılan dairenin ...'ün tasarrufunda olması, ...'ün kiracı olduğu beyan edilmiş ise de bu durumun hayatın olağan akışına uygun olmadığı, ... ile ...'ün kardeş oldukları, bu nedenle de ...'in de bu durumdan bilgi sahibi olmamasının mümkün bulunmadığı, kendi payı ile ilgili de taşınmazda payı olduğu halde kullandığı hiç bir yer olmayan ...'na satışın muvazaalı oldğu anlaşıldığından 221/846 payının tapularının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.
5. İlk Derece Mahkemesinin 15.02.2019 tarihli, 2018/58 Esas, 2019/43 Karar sayılı kararının süresi içinde davalılar ..., ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi 29.06.2020 tarihli, 2019/3340 Esas, 2020/1933 Karar sayılı kararı ile diğer temyiz itirazlarının reddi ile, davacı yüklenici ile davalılardan ..., ... ve ... murisleri ... arasında 28.09.1993 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi akdedildiği ve davalı ...'a devredilen arsa payının ilişkin olduğu dükkan üstü 1. kattaki bağımsız bölümün bu sözleşmeye göre yükleniciye isabet eden yerlerden olduğu anlaşılmış olup, davalılardan ... ve ... aleyhine ikame olunan davanın mahkemece reddine karar verilmiş olmasına rağmen hükme karşı davacı tarafça temyiz kanun yoluna başvurulmadığı gözetildiğinde, bu bağımsız bölüme ait arsa payının yüklenici tarafından davalılardan ...'a devredildiğinin kabulünün zorunlu olduğu, bu kabule göre, davacı yüklenicinin bu yer dışındaki bağımsız bölümler ve arsa payları ile ilgili tapu iptal ve tescil isteminde bulunabilir ise de; sözleşme konusu taşınmazda kat irtifakı ve kat mülkiyeti tesis edilmediği, bu durumda mahkemece kat irtifakı ve arsa payları konusunda uzman teknik bilirkişiden sözleşmeye göre yapılacak inşaattaki bağımsız bölümler ve bu bağımsız bölümlerin kat irtifakına esas arsa payları konusunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp, davalılardan ...'a devredilen bağımsız bölüme ilişkin arsa payı dışında kalan ve davacının isteyebileceği diğer bağımsız bölümlerin arsa payları toplamı üzerinden ve bağımsız bölümlerle irtibatlandırılmak suretiyle tapu iptal ve tescile karar verilmesi gerekirken, davalılardan ... hakkındaki dava reddedildiği halde bu husus gözden kaçırılarak, davacının isteyebileceği tüm paylar üzerinden tapu iptâl ve tescile karar verilmesi doğru olmadığı belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.
6.Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi 29.06.2020 tarihli, 2019/3340 Esas, 2020/1933 Karar sayılı bozma ilamına karşı süresi içinde davalılar ..., ..., ... ve ... vekili tarafından karar düzeltme yoluna başvurulması üzerine Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 2020/2983 Esas, 2021/2140 Karar, 24.05.2021 tarihli kararı ile diğer karar düzeltme istemlerinin reddi ile, taraflar arasındaki sözleşmede bağımsız bölümler ile eklentilerinin projesine ve sözleşme hükümlerine uygun olarak anahtar teslim olarak teslim edileceği, 3. maddesinde arsa sahiplerinin hissenin ferağını temel üstü ruhsatından sonra vereceği, yine 4. maddesinde ise iskan raporunun alınmasına ilişkin giderlerin yükleniciye ait olacağı düzenlendiği, mahkemece alınan 11.03.2008 tarihli bilirkişi raporunda ... Belediyesince tasdikli mimari proje uygulamasında projenin ana hatları ile davaya konu binaya uyduğu, ancak binanın projesine göre bir miktar büyük inşa edildiği belirtildiği, binada yapı kullanım izin belgesi alındığı da yüklenici tarafından ileri sürülüp, kanıtlanamadığı, bu durumda mahkemece yüklenicinin bağımsız bölümlere ilişkin tesliminin sözleşme şartlarına uygun olarak anahtar teslim yapılması gerektiği kabul olunarak yüklenicinin ifa talebinin değerlendirilmesi zorunlu olup, yerel mahkeme kararının bozma ilamında belirtilen nedenler yanında bu sebeple de bozulması gerektiği belirtilerek karar düzeltme talebinin kabulüne karar verilmiştir.
7. İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmaza ait Yapı Ruhsatı, Yapı Kullanma İzin Belgesi ve mimari projenin dosya içerisine alındığı, sözleşme onaylı mimari proje, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin birbirleriyle uyumlu olduğunun 24.04.2023 tarihli Mimar ve GDU bilirkişileri tarafından hazırlanan rapor ile tespit edildiği, sözleşmeye göre yükleniciye zemin kat depolu dükkân ve 1. normal kat dairenin verileceğinin kararlaştırıldığı, müteahhitin talep edebileceği hisse miktarının, 1. kat daire için 74/2820 hisse, zemin kat depolu dükkan için 568/2820 olmak üzere toplam 642/2820 hisse olduğu, mirasçılardan ... ve ... müteveffadan intikal eden hisselerinin tamamını ...'a 63/846 hisse ve ...'na 221/846 hisse olarak devrettikleri, bu haliyle davalı ... hakkında kesin hüküm oluşan 63/846 (210/2820) hissesinin 1.kat daireye karşılık gelen 284/2820 hissesinden mahsubu ile geriye kalan 74/2820 hissenin davalı ... uhdesinde kaldığı, davalı ...'ün 7 parsel sayılı taşınmazdaki 79/846 payından 34/846 payın iptaline, davalı ...'nun yapılan keşifte görüldüğü ve bilirkişi raporlarında da bildirildiği üzere davalılar ... ve ...'nin taşınmazda fiilen tasarruf ettikleri yerler olmasına rağmen davalı ...'nun 221/846 payı olduğu halde kullandığı hiç bir yerin olmaması, tapuda hiç payı olmayıp, payını ...'a sattığı halde taşınmazda zemin kat depolu dükkanın ...'ün tasarrufunda olması, ayrıca ...'na satılan dairenin ...'ün tasarrufunda olması, ...'ün kiracı olduğu beyan edilmiş ise de bu durumun hayatın olağan akışına uygun olmadığı, ... ile ...'ün kardeş oldukları, bu nedenle de ...'in de bu durumdan bilgi sahibi olmamasının mümkün bulunmadığı, kendi payı ile ilgili de taşınmazda payı olduğu halde kullandığı hiç bir yer olmayan ...'na satışın muvazaalı olduğu anlaşıldığından davacının 1.kat daireye yönelik tapu iptal ve tescil talebi yönünden davalı ...'nun 74/2820 payının tapusunun iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, zemin kat depolu dükkan için özgülenen 568/2820 payın 189/2820 hissesi ... uhdesinde, 379/2820 hissesi ... uhdesinde bulunmakta olduğundan zemin kat depolu dükkana yönelik talep yönünden; davalı ...'ün 189/2820 payının, davalı ...'nun 379/2820 payının tapularının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, davacının asıl talebi olan tapu iptal ve tescil talebinin davalı ... ve davalı ... yönünden kesin hüküm oluşması nedeni ile reddine dair karar verildiğinden, terditli talebi olan tazminat talebi yönünden değerlendirme yapılmış olup, sözleşmeye göre yükleniciye verilecek 1 no'lu dairenin davalı ...'a satılan 210/2820 hisse karşılığının davalılar tarafından satış bedelinin davacıya ödendiği ispat edilemediğinden, 210/2820 hisse karşılığının 45.853,76 TL ye tekabül ettiği hesaplanmış ve bu tutar üzerinden tazminat kabul edilmiş olup taleple bağlı kalınarak 6.000,00TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalılar ..., ..., ..., ... vekili temyiz dilekçesinde;
a. Davalılar ... ve ... adına tapuda kayıtlı hisse olmadığını, bu nedenle tapu iptal ve tescil davasının pasif husumet ehliyeti olmadığından bu davalılar yönünden husumet nedeniyle reddedilmesi gerektiğini,
b. Yüklenicinin binayı natamam bırakıp terk ettiğini, gerisini arsa sahibi mirasçılarının tamamladığını, buna ilişkin delilleri sunduklarını, tanık dinletmek istediklerini, ancak mahkemece bu itirazlarına karşın yeterince inceleme yapılmadığını, delil sunma fırsatı verilmediğini,
c. Yüklenicinin sözleşmeden doğan tüm edimlerini yerine getirdiğini ispatlayamadığını, sözleşmenin 7.maddesine göre kat irtifakının kurulması ve inşaatın bitiminde de kat mülkiyetine çevrilmesi gerektiğini, yüklenici tarafından bu işlemin gerçekleştirilmediğini,
d. Davalı ... vekilinin 25.09.2008 tarihli dilekçesinde satış bedelinin yüklenici davacıya ödenmiş olduğunun çok net bir şekilde açıklandığını ve davacının da bu savunmaya karşı herhangi bir itirazının olmadığını, davalılar tarafından ...'a yapılan bu hisse devri karşılığında alınan hiçbir satış bedeli olmadığını, bu nedenle satış bedeli davalılar ... ve ... tarafından alınmış gibi haklarında tazminat ödemeleri yönünde karar verilmesinin dosya içindeki beyan ve deliller ile çeliştiğini,
e. Davalı ...’nun bina ile ilgisi olmadığına dair dosyada hiçbir delilin olmadığını, 3.kattaki dairenin kendisi ile ilgisi olduğunun bilirkişi raporunda tespit edildiğini, zemin katta bulunan dükkanın ganyan bayii olarak ... tarafından kiraya verildiğini, kira bedellerinin ödenmemesi üzerine ... 5.İcra müdürlüğü’nün 2015/4171 E. sayılı dosyası ile kiracı hakkında yasal işlemler başlatıldığını, bu savunmaları ispatlayacak kira sözleşmesi ve diğer icra evraklarının dosyaya sunulduğunu, taşınmaza ait çöp ve emlak vergilerinin davalı ... tarafından ödendiğini, talebe rağmen belgelerin getirtilmediğini, dükkanın mirasçı tasarrufunda olduğunu ispatlayacak hiçbir delil bulunmadığını, mahkemece eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca tapu iptal ve tescil mümkün değilse tazminat istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, yargılama şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın şümulü dışında kalarak kesinleşen cihetlere ait temyiz istemlerinin incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre davalılar vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2.1. Dairemiz 29.06.2020 tarihli, 2019/3340 Esas, 2020/1933 Karar sayılı bozma ilamında; davalı ...'a devredilen arsa payının ilişkin olduğu dükkan üstü 1. kattaki bağımsız bölümün sözleşmeye göre yükleniciye isabet eden yerlerden olduğu, davalılardan ... ve ... aleyhine ikame olunan davanın mahkemece reddine karar verilmiş olmasına rağmen hükme karşı davacı tarafça temyiz kanun yoluna başvurulmadığı, bu bağımsız bölüme ait arsa payının yüklenici tarafından davalılardan ...'a devredildiğinin kabulü zorunlu olduğu, bu kabüle göre, davacı yüklenicinin bu yer dışındaki bağımsız bölümler ve arsa payları ile ilgili tapu iptal ve tescil isteminde bulunabilir ise de; sözleşme konusu taşınmazda kat irtifakı ve kat mülkiyeti tesis edilmediği, bu durumda mahkemece kat irtifakı ve arsa payları konusunda uzman teknik bilirkişiden sözleşmeye göre yapılacak inşaattaki bağımsız bölümler ve bu bağımsız bölümlerin kat irtifakına esas arsa payları konusunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp, davalılardan ...'a devredilen bağımsız bölüme ilişkin arsa payı dışında kalan ve davacının isteyebileceği diğer bağımsız bölümlerin arsa payları toplamı üzerinden ve bağımsız bölümlerle irtibatlandırılmak suretiyle tapu iptâl ve tescile karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
2.2. Yargıtay'ın bozma kararına uyan mahkeme, bozma kararı uyarınca işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü, mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü müktesep hak doğmuştur. Bozma ilamında davacı yüklenicinin, dükkan üstü 1. kattaki bağımsız bölüm dışında, sözleşmeye göre kendisine düşeceği kararlaştırılan bağımsız bölüm ve arsa payları ile ilgili tapu iptal ve tescil isteminde bulunabileceği belirtilmiş olmasına rağmen, mahkemece bozmaya uyulmuş ise de dükkan üstü 1. kattaki bağımsız bölüme isabet eden arsa payının bir kısmının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyulmasına rağmen dükkan üstü 1. kattaki bağımsız bölüme isabet eden arsa payının tümüne ilişkin olarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken dükkan üstü 1. kattaki bağımsız bölüme isabet eden davalı ...'nun 74/2820 payının tapusunun iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesi yerinde olmamıştır.
3. İlk Derece Mahkemesince davacı vekilinin davalılar ... ve ... hakkındaki davasının ispat edilemediğinden reddine, diğer davalılar hakkındaki tapu kaydının iptali ile tescil davasının kabulüne dair verilen kararı davalılar ..., ..., ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiş, akabinde bozma ilamına karşı yine aynı davalılar vekilince karar düzeltme isteminde bulunulmuş, ilk derece mahkemesi kararı temyiz ve karar düzeltme talep eden bir kısım davalılar yararına bozulmuştur. Mahkemece verilen bozma ilamına da uyulmuştur. Sürecin sonunda 1.kattaki bağımsız bölümün yüklenici tarafından davalı ...’a devredildiği hususu kesinleşmiştir. Mahkemenin bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına usulü müktesep hak doğmuş olup, yüklenici kendisi tarafından 3.kişiye devrettiği taşınmaza ilişkin olarak tazminat talep edemeyecektir. Bu durumda mahkeme tarafından, tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekirken taşınmazda bulunan 1.kattaki daireye yönelik terditli olarak talep edilen tazminat isteminin kabulü ile taleple bağlı kalınarak 6.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesi hatalı olmuştur.
Açıklanan nedenlerle, kararın bozulması uygun bulunmuştur.
VI. KARAR
Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz eden davalılar ..., ..., ..., ... vekilinin temyiz itirazlarının reddine,
(2.1.), (2.2.), (3.) nolu bentlerde açıklanan nedenlerle, davalılar ..., ..., ..., ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın BOZULMASINA,
Peşin alınan harcın istek halinde davalılara iadesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
16.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.