Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7314 K.2025/12585

10. Hukuk Dairesi         2025/7314 E.  ,  2025/12585 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1788 E., 2024/3136 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/317 E., 2023/222 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davacının ... Caddesi No:55 ... adresinde faaliyet gösteren davalı şirkete ait .... Kreş ve Gündüz Bakımevinde 05.09.2005 tarihinde çalışmaya başladığını, önce yardımcı öğretmen olarak işe başladığını, sonra servis öğretmeni olduğunu, işten ayrıldığı 07.09.2013 tarihine kadar servis öğretmeni olarak görev yaptığını, davalı işyerinde çalıştığı süre boyunca sigorta bildirimlerinin yapılmadığını, diğer işçilik alacakları için ayrıca dava açacağını belirterek, davacının 05.09.20 09... .09.2013 tarihleri arasında, davalı şirkette çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... San. ve Ticaret Ltd. Şti. vekili, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının 7 Eylül 2013'de işten ayrıldığını söylediğini, ancak davanın 06.09.2013 tarihinde açıldığını, iş yerinin 18.11.2009 tarihinde faaliyete başladığını, davacının Ticaret Sicil Gazetesi'nde kuruluş tarihinden bir gün sonrasının işe başlama tarihi olduğunu iddia ettiğini, Kurumdan istenilecek bordrolarda mevcut çalışanların tanıklığı ile çalışmanın gerçek olmadığının kanıtlanacağını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Feri müdahil Kurum vekili, davanın hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde açılması gerektiğini, bu sürenin hak düşürücü süre olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı iş yerinde 10.12.2009 - 07.09.2013 tarihleri arasında kesintisiz ve asgari ücreti ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı .... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, Mahkemece verilen kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, davacının iddia ettiği gibi müvekkil şirket bünyesinde bir çalışması söz konusu olmadığını belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.
Feri müdahil Kurum vekili, Mahkemece verilen kararın yerinde olmadığını, Mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, tanık anlatımları arasında çelişkiler bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.
İnceleme konusu dosyada; davacının 05.09.2009-07.09.2013 döneminde çalıştığının tespitini talep ettiği, davalı iş yerinin 10.12.2009 tarihinde faaliyetine başladığı anlaşılmaktadır.
Somut davada bordro tanıkları esas alınarak davacının 10.12.2009-07.09.2013 tarihleri arasında çalıştığına karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Dosyada beyanı alınan ve genelde 2011 yılından itibaren bildirimleri bulunan bordro tanıkları davacının çalıştığını beyan etmişler ancak çalışmanın başlangıcı ve sonu hakkında yeterli bilgi vermemişlerdir. Bu nedenle iş yerinin faaliyetine başladığı tarih olan 10.12.2009 ile bordro tanığı ...'ın işe başlangıç tarihi 12.11.2011 arasındaki dönem yönünden araştırma yapılmalıdır. Diğer yandan bordro tanıkları ..., ..., ...'in davacının kendilerinden bir yıl önce işten ayrıldığını beyan etmeleri karşısında işten ayrılış tarihinin de belirlenmesi yönünde inceleme yapılması gerekmektedir.
Somut dosyada, Kurum tarafından iş yerine ait 01.03.2010-2013/9 dönemine ilişkin bordroların gönderildiği ancak iş yeri kayıtları ile talep edilen tüm döneme ilişkin bordroların istenilmediği görülmektedir. Bu itibarla iş yeri kayıtları ile eksik dönemlere ait bordrolar Kurumdan celp edilmeli, kanaat edinmeye yetecek kadar bordro tanığının beyanı alınmalı, gerekmesi halinde dosyada dinlenen tanıklar yeniden dinlenilmeli, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde çelişkiler giderilmeli, bu şekilde davacının işe başlama, işten ayrılma tarihleri ile çalışmanın varlığı ve süresi belirlenmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.
O halde İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,29.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.