Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1415 K.2025/9250

10. Hukuk Dairesi         2025/1415 E.  ,  2025/9250 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2519 E., 2024/2685 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/429 E., 2022/364 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 17.11.1987 tarihinden itibaren ...’da çalıştığını, buna ek olarak Türkiye’de ... isimli işverenin yanında fiili çalıştığını, 27.06.2014 tarihinde yurt dışı borçlanması yaptığını ve 09.02.2016 tarih ve ... sayılı talebi ile Kuruma müracaat ederek emekli olduğunu, davacıya 24.11.2020 tarihinde borç bildirim belgesi gönderildiğini, davacının yaptığı fiili çalışmanın yok sayılarak yaşlılık aylığının geriye dönük olarak iptal edildiğini öğrendiğini, Kurum denetmeninin tehdit ve psikolojik baskı yaparak zorla kendi kurguladığı ifade tutanağını okutmadan imzalattığını belirterek davacının hizmetlerinin ve yaşlılık aylığının iptaline yönelik Kurum işlemlerinin iptaline, terditli olarak yaşlılık aylığının kesildiği ayı takip eden aybaşı itibariyle aralıksız devam ettirilmesi gerektiğinin tespitine, bunun kabul edilmemesi halinde yaşlılık aylığının dava tarihinden itibaren devam etmesi gerektiğinin tespitine, bu güne kadar ödenmiş yaşlılık aylıklarının Kuruma geri ödenmesini isteyen Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya yaşlılık aylığı bağlandığını ancak yapılan denetim sonucunda 28.05.2018 tarihli raporun düzenlendiğini, sigortalının çalıştığı ... sicil no.lu işyerinde geçen hizmetlerinin iptal edildiğini, bağlanan yaşlılık aylığının da buna bağlı olarak iptal edildiğini, yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın reddine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, denetmen raporuna istinaden iptal edilen sigortalılık sürelerinin geçerli olduğu ve yaşlılık aylığının yeniden bağlanması talebine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
3.Eldeki davada, davacı denetmen raporuna istinaden iptal edilen sigortalılık sürelerinin geçerli olduğunun, terditli olarak yaşlılık aylığının kesildiği ayı takip eden aybaşı itibariyle aralıksız devam ettirilmesi gerektiğinin tespitine, bunun kabul edilmemesi halinde yaşlılık aylığının dava tarihinden itibaren devam etmesi gerektiğinin tespitine, bugüne kadar ödenmiş yaşlılık aylıklarının Kuruma geri ödenmesini isteyen Kurum işleminin iptalini talep ettiği, Mahkemece, dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıkları yönünde beyanda bulunmaları ve davacının müfettişe verdiği beyanında yurt dışında pizza üretimi yaptığı bir iş yeri olduğu, iptal edilen çalışmanın geçtiği iş yerinde de yapılan yemekleri öğrenmek maksadının bulunduğu beyanlarının birbiri ile tutarlı olmadığı gerekçesiyle davacının Türkiye’de 4/1-a kapsamında 19.06.2014-24.06.2014 tarihleri arasında geçen 6 günlük hizmetinin fiili çalışmaya dayalı olmadığından Kurum işleminin iptali ve koşulları sağlamadığından yaşlılık aylığı bağlanması talebinin reddine karar verilmiş ise de verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
4. Somut olayda, davacının, 19.06.2014-24.06.2014 tarihleri arasında dava dışı ...'a ait ... sicil numaralı "lokanta" iş yerinden yapılan sigortalılık bildirimlerinin iptal edildiği, Mahkemece hükme esas alınan ... ve ...'ün hizmet cetvellerinde uyuşmazlık konusu dönemde sigortalılıklarının bulunmadığı, beyanlarında da işyerinde fiilen hangi tarihlerde çalıştıklarını belirtmedikleri, komşu iş yeri olarak tespit edilen tanıkların ise dava dışı ....'un fotoğraf iş yeri ile ilgili olarak beyanda bulundukları ancak lokanta ile ilgili komşu iş yeri tanıklarının belirlenip dinlenmediği anlaşılmakla; öncelikle uyuşmazlık konusu dönemde bordro tanığı bulunup bulunmadığı anlaşılmadığından Mahkemece bu iş yerinden bildirilen bordro tanıkları ile lokantada bulaşıkçı, aşçı, garson gibi kişiler tespit edilip tanık olarak dinlenilerek beyanları alınmalı, yeterli görülmemesi halinde çalışmanın geçtiğinin iddia edildiği lokanta iş yerine komşu olan iş yeri tanıkları tespit edilip dinlenilmeli, uyuşmazlık konusu husus tereddütsüz şekilde ortaya konulup yapılacak yargılama sonucunda varılacak sonuca göre yaşlılık aylığı şartlarının oluşup oluşmadığının da değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.