Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13749 K.2025/9203

10. Hukuk Dairesi         2023/13749 E.  ,  2025/9203 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1318 E., 2023/1656 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 62. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/36 E., 2023/22 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının oğlu ...'ın .. İl Jandarma Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken 18.06.2021 tarihinde bölücü terör örgütü mensuplarına karşı düzenlenen operasyon esnasında kazaen yaralanarak hayatını kaybettiğini, olayın askerlik görevinin etkisi ve tesiri ile meydana geldiğini, davacının kastı ve kusurunun bulunmadığını, davacıya ordu vazife malulü emekli aylığı bağlanması talebinin davalı Kurum tarafından haksız olarak reddedildiğini, Kurum işleminin hukuka aykırı olduğunu belirterek, Kurum işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; yapılan Kurum işlemlerinin yasal mevzuata uygun bulunduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının oğlu ..'ın .. İl Jandarma Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken 18.06.2021 tarihinde kazaen yaralanarak hayatını kaybetmesi şeklinde gerçekleşen olayda ölüm olayının iş yerinde gerçekleşmesi nedeni ile vazife malulü olduğu ancak davacı annenin hizmet döküm cetvelinde 17.08.1999 tarihinden itibaren iş kazası meslek hastalığı ölüm geliri aldığı anlaşıldığından 5510 sayılı Kanun'un 34. maddesinin bendinde yer alan koşulları taşımadığı anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı annenin eşinden 17.08.1999 tarihinden itibaren iş kazası meslek hastalığı ölüm geliri aldığı, 5510 sayılı Kanun'un 34. maddesinin d bendinde yer alan koşulları taşımadığından oğlundan dolayı vazife malulü aylığına hak kazanmadığı anlaşılmakla, mahkeme kararının vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davac vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; olayın nasıl meydana geldiği tam olarak aydınlatılmadığını, nedenler ile sonuç arasında illiyet kurulmadan konu ile ilgili tahkikat sırasındaki tespitlerin “vefat edenin aleyhine yorumlanarak” vefat olayının “görevli askerin mevzuat ve emir dışında hareket etmesi” nedeniyle meydana geldiği gerekçesiyle hak sahipleri hakkında vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmayacağına karar verilmesinin hukuka aykırı bulunduğunu iddia ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davalı Kurum işleminin iptali ile (iptale bağlı olarak davacıya talep tarihinden itibaren hak ettiği aylığın bağlanmasına) davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; vazife malullüğü aylığı istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun 'un 25 ve 47. maddesi ve 5534 sayılı Kanun'un 72. maddesi "bu Kanun'un 56. maddesi ile mülga 45. ve 64. maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesi ve 03.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre aylık bağlanmış malullerden ölenlerin ya da bu hükümlere göre aylık bağlanmasını gerektiren olaylar sebebiyle hayatını kaybedenlerin ana veya babalarına, ölüm tarihini takip eden ay başından geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesi ile bu Kanun'un mülga 77. ve 92. maddelerinde sayılan haller hariç olmak kaydıyla herhangi bir şart aranmaksızın aylık bağlanır; erbaş ve erler ile yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin ana veya babasına bağlanan aylığın toplamı 16 yaşından büyükler için tespit edilen bir aylık asgari ücretin net tutarından az olamaz. Babaya bağlanan aylık, dul ve yetimlerin bulunması hali de dahil, ana ve babaya eşit olarak paylaştırılarak ödenir. Dul ve yetimlerle beraber baba veya anaya aylık bağlanması halinde, eş ve çocukların aylıkları baba veya ananın bulunmadığı durumlarda bağlanacak aylıktan az olamaz. (değişik dördüncü cümle: 12.07.2013-6495/91 md.) Erbaş ve erler ile yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin ana ve babalarına bağlanacak aylığın 16 yaşından büyükler için tespit edilen bir aylık asgari ücretin net tutarına yükseltilmesi amacıyla aylık yükseltilmesi yapılan hallerde ilave edilen kısım hariç olmak kaydıyla, bu fıkra kapsamında ana ve babalara bağlanacak aylıklar Cumhurbaşkanı kararı ile %200’üne kadar yükseltilebilir. Ödenecek aylığın Cumhurbaşkanınca artırılması halinde, bağlanan aylıkta meydana gelecek farklar ile dul ve yetimlerle beraber aylık bağlanması halinde, baba veya anaya bağlanan aylıklar da sosyal güvenlik Kurumlarınca Hazineden tahsil edilir." hükümleridir.
3.Değerlendirme
Eldeki davada davacının oğlunun uzman çavuş olarak görev yapmakta iken 18.06.2021 tarihinde gerçekleşen olayda vefat ettiği, davacının vazife malulü aylığı bağlanması için kuruma başvurduğu, Kurumun görevli askerin mevzuat ve emir dışında hareket etmesi nedeni ile aylık talebini reddettiği ve eldeki davanın açıldığı Mahkemece davacının oğlu ..'ın .. İl Jandarma Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken 18.06.2021 tarihinde kazaen yaralanarak hayatını kaybetmesi şeklinde gerçekleşen olayda ölüm olayının iş yerinde gerçekleşmesi nedeni ile vazife malulü ancak davacı annenin hizmet döküm cetvelinde 17.08.1999 tarihinden itibaren iş kazası meslek hastalığı ölüm geliri aldığı anlaşıldığından 5510 sayılı Kanun'un 34. maddesinin d bendinde yer alan koşulları taşımadığı anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.
Somut olayda davacının ölümü görevi sırasında, mesai saatleri içerisinde gerçekleşmiş olup 5510 sayılı Kanun'un ”Vazife Malüllüğü” başlığı altındaki 47. maddesinin 1. fıkrasının ikinci cümlesinde, ... 25. maddede belirtilen malullük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada.... meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malullüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malulü denir, hükmünü içermekte olduğu; madde hükmünden rahatsızlık sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada meydana gelen kazadan doğmuş olursa vazife malulü sayılacaklarının açıkça belirtilmiş olması; ve vazife malulü sayılmaları için görevin neden ve etkisiyle meydana gelmesi gerekmediğinin açıkça anlaşılması karşısında, Mahkemece davacının vazife malülü sayılması gerektiğine ilişkin gerekçedeki kabul yerinde ise de ve 5534 sayılı Kanun 72. maddesi gereğince 5510 sayılı Kanun'un 47. maddesi ve 03.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren Kanunlara göre aylık bağlanmış malullerden ölenlerin ya da bu hükümlere göre aylık bağlanmasını gerektiren olaylar sebebiyle hayatını kaybedenlerin ana veya babalarına, ölüm tarihini takip eden ay başından geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesi ile bu Kanunun mülga 77. ve 92. maddelerinde sayılan haller hariç olmak kaydıyla herhangi bir şart aranmaksızın aylık bağlanması gerektiği halde ret kararı verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
29.05.2025 gününde oybirliğiyle karar verildi.