Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/811 K.2025/9159

10. Hukuk Dairesi         2025/811 E.  ,  2025/9159 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1439 E., 2024/1835 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kütahya 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/439 E., 2023/68 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının 18 yaşından küçükken babasına ait iş yerinde geçen çalışmalarının geçerli olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili özetle; 18 yaş altında baba ve annesinin yanında çalışan mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile veya yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş hizmet akdi mevcut olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkan bulunmadığını, Kurumca yapılan bütün işlemlerin ilgili yasa, tebliğ, yönetmelik ve genelgelere uygun olduğunu belirtmek sureti ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, Kurum işleminin iptaline, davacının babası ...’a ait ... sicil sayılı iş yerinde geçen ve davalı Kurum tarafından kabul edilmeyen 01.05.1987 ile 30.05.1987 tarihleri arasındaki 18 yaş altındaki çalışmalarının geçerli olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,
"Dosya içeriğinden; davacının 25.01.2021 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması için yaptığı tahsis talebinin; 03.06.2006 tarihinde ölen babası ... ile .... tarafından birlikte işletilen .... Lokantası unvanlı iş yerinden 01.05.1987 - 30.05.1987 tarihleri arasını kapsar şekilde yapılmış hizmet bildirimlerinin 506 sayılı Kanun'un 2934 sayılı Kanun ile değişik 3. maddesi uyarınca geçersiz sayıldığı ve yaş şartını yerine getirmediği gerekçesiyle reddedildiği, anılan iş yerinin 1987/2 dönem bordrosunda davacı ile ... dışında kayıtlı çalışan bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davacının 18 yaşını doldurduğu tarihten önce babasına ait iş yerinde fiili olarak çalışmadığı iddia ve ispat edilemediği gibi tam aksine davacı adına yapılan bildirimlerin fiili ve gerçek çalışmaya dayandığının tüm dosya kapsamından anlaşılması, gerek mülga 506 sayılı Kanun'da ve gerekse 5510 sayılı Kanun'da; davalı Kurumun işlemine dayanak yaptığı mülga 743 sayılı MK'nın 271. maddesine veya halen yürürlükte bulunan TMK'nın 345. maddesine yapılmış herhangi bir atıf bulunmadığı gibi anılan maddelere aykırı davranılması durumunda sigortalılık koşullarının oluşmayacağına yönelik herhangi bir yasal düzenlemeye de yer verilmemesi, esasen çocuk yararına konulmuş olan hukuk kurallarının; çocuk aleyhine yorumlanmasının ve böylece vazgeçilmesi, devredilmesi, feragat edilmesi mümkün olmayan ve kişiye sıkı sıkıya bağlı sosyal güvenlik hakkından çocuğun mahrum bırakılmasının hukuk ve adalet ilkeleri ile bağdaşmaması, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve İlk Derece Mahkemesinin gerekçesi hep birlikte değerlendirildiğinde; verilen kararda herhangi bir isabetsizlik görülmediği" gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, temyiz dilekçesinde özetle;
1. 2013/11 sayılı genelgede "Baba veya anasına ait iş yerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin vasisinin iştiraki ile yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkan bulunmamaktadır. Bununla beraber işverenin 18 yaşını bitirmiş veya 18 yaşından evvel evlendiğinden reşit sayılan çocukları, hizmet akdi mevcut ise sigortalı sayılacaklardır." denildiğini,
2. Konu hakkında, yazı ile ....Başkanlığına görüş sorulduğunu ve cevaben davacı ile işveren ilişkisinden dolayı bir üçüncü kişiyi vasi tayin edip bunu da Mahkemeden onaylatmamaları halinde adı geçen kişinin babasına ait iş yerinden 01.05.1987-30.05.1987 tarihleri arasında verilen işe giriş bildirgesinin ve prim ve hizmet belgelerinin iptal edilmesi gerektiğinin bildirildiğini; Kurumca yapılan bütün işlemlerin ilgili yasa, tebliğ, yönetmelik ve genelgelere uygun olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile davacının 18 yaşından küçükken babasına ait iş yerinde geçen çalışmalarının geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.