Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/330 K.2025/8272

10. Hukuk Dairesi         2025/330 E.  ,  2025/8272 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1165 E., 2024/2433 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/97 E., 2023/115 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 15.06.2016-19.10.2020 tarihleri arasında davalı iş yerinde günlük net 120 TL ücret karşılığında fırın tamir ustası olarak çalıştığını, ücretlerinin elden ödendiğini, kesintisiz ve tam zamanlı çalışmasına karşın sigorta primlerinin ödenmediğini belirterek, müvekkili davacının davalı nezdinde 15.06.2016-19.10.2020 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının askere gittiği 2015 yılı öncesi Kargo firmasında çalıştığını, üzerine zimmetli bir eşyayı kaybettiği için borç taahhüdünde bulunduğunu, bundan sonra ise maaşına haciz gelmemesi için hiçbir zaman sigortalı bir işte çalışmadığını, 2015-2016 yılları arasında askere gittiğini, uçak biletlerini dahi kendisinin aldığını, askerden döndükten sonra adının ... olduğunu bildiği bir kişinin elektrikli kepenk imalatı firmasında 2 yıl kadar çalıştığını, dolayısıyla 2016 yılında itibaren kendi yanında çalışmasının mümkün bulunmadığını, 2018 yılı Ocak ayında çalıştığı işten ayrılması sonucu parasız kalarak yanına geldiğini, kendisine iş karşılığı olmadan bir hafta süreyle harçlık verdiğini, bu süre boyunca canının istediği zaman kendisi ile gelip gittiğini, tatile giderken yanında götürdüğünü, 2019 yılında Aralık ayında parasız kalınca tekrar yanına geldiğini, kötü yoldan para kazanmaması için, akrabasına sahip çıkmak amacıyla iş karşılığı olmaksızın harçlık vermeye devam ettiğini, 2020 yılına kadar hiçbir şekilde hizmet sözleşmesi veya işçi olarak çalışmadığını, 4 yıl süre boyunca iş yerinde sigortalı olarak çalışan en az 3 işçi bulunduğunu, sigortalarını düzenli olarak ödediğini, en son 13 Ekim 2020 tarihinde kız arkadaşı ile görüşmek için arabasını aldığını, şehir dışına gideceğini bildiği halde geri getirmediği için tartıştıklarını, ondan sonra dava tarihine kadar kendisinden haber almadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.
Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı itibariyle; davacı 15/06/2016-19/10/2020 tarihleri arasında günlük 120 TL yevmiye ile davalı iş yerinde çalıştığını beyan etmiş ise de, dinlenen davalı tanığı ... davacının davalı iş yerinde çalışmadığını beyan etmiş, bordro tanığı ..., davalı tanığı ... davacının davalı iş yerinde çalışmadığını beyan etmiş, Mahkemece tespit edilen komşu iş yeri tanığı ... ise tarafları tanımadığını beyan etmiş olduğundan davacı belirtilen dönemlerde davalı iş yerinde hizmet akdi ile çalıştığını usulüne uygun deliller ile ispatlayamadığından davasının reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle ;
1-Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu,
2-Hukuka ve hakkaniyete aykırı verilen kararın kaldırılmasının gerektiği,
3-Yetersiz inceleme ile hüküm kurulduğu,
Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın temyizen bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
Eldeki davada, davacı davalı nezdinde 15.06.2016-19.10.2020 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Dosyadaki kayıt ve belgelerden; ... sicil numaralı davalı ... adına ekmek fırını makineleri imalatı iş yerinin 26/06/2014 tarihinde 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığı, davacının talep tarihleri içerisinde herhangi bir yerden bildirimi yapılmadığı, davacı ile davalı arasında çeşitli tarihlerde yapılan ve işle ilgili olduğu anlaşılan whatsapp yazışmalarının dosyaya sunulmuş olduğu anlaşılmakla whatsapp yazışmalarının HMK 99. maddesi kapsamındaki belgeler niteliğinde olduğu ve davacının çalışmaları ile ilgili dinlenen tanık beyanlarının yetersiz olduğu da gözetilerek dinlenmeyen tüm bordro tanıklarının dinlenmesi ve davacının çalıştığı iş yerine komşu tanıkların re'sen belirlenerek, davacının çalışması olup olmadığı ve süresi hususlarında beyanlarına başvurulmalı ve varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının, BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.