Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1877 K.2025/6618

10. Hukuk Dairesi         2025/1877 E.  ,  2025/6618 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/232 E., 2024/648 K.
vekili Avukat ...
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen sigorta başlangıç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1986 olduğunun ve (1) gün süre ile çalıştığının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, Kurumca tesis edilen işlemlerin kanuna ve mevzuata uygun olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince; davanın kabulü ile 205552.35 sicil sayılı işyerinde 01.12.1986 tarihinde hizmet akdine tabi asgari ücret ile 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1986 tarihli olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Daire kararında; inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı 205552.35 sicil ... unvanlı (şarküteri konulu) unvanlı işyerinden davacı adına 01.12.1986 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyerinin kanun kapsamının 01.12.1986-31.12.1988 tarihleri arasında olduğu, davacının bu iş yerinde istinat duvarı yapımında çalıştığı yönünde beyanda bulunduğu, işyerinden 1986 yılında bordro verilmediği, 1987 yılının 2, 3. dönemi ile 1989/1. ve 2. dönem bordrosunun verildiği, işyerinden anılan dönemlerde çalışmaları bulunanlar ile davacı tanıklarının dinlendiği, yöntemince geniş kapsamlı komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, davacı tanıklarının anlatımlatı kapsamında yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.
Buna göre Mahkemece SGK, vergi, belediye aracılığıyla da komşu işyeri sahipleri ve çalışanları tespit edilerek çalışma,vergi ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, toplanan ve toplanacak tüm deliller değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulması gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamı gereğince İzmir Konak Sosyal Güvenlik Müdürlüğü, Vergi Müdürlüğü ve Belediye Başkanlığına komşu iş yeri araştırması yapılması için müzekkere yazılmış ise de verilen cevabi yazılarda yapılan araştırmalar sonucunda komşu iş yeri tanığına ulaşılamadığı, bu nedenle tüm dosya kapsamı ve Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2024/827 Esas, 2024/2355 Karar sayılı 06.03.2024 tarihli bozma ilamı dikkate alınarak, davacının 205552.35 sicil sayılı Titiz Mandıra unvanlı (...) iş yerinde çalıştığı yönünde Mahkemece yeterli kanaat oluşmadığı, davacının iddiasını kanıtlayamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1986 olduğunun ve (1) gün süre ile çalıştığının tespitini istemiştir.
2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9, 79 ve 108. maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.
Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.
3. Değerlendirme
Mahkemece, bozma sonrası yapılan yargılamada bozma kapsamında yapılan komşu iş yeri tanık araştırması sonucu tanık bulunamadığından bahisle dava bu defa reddedilmiş ise de; bozma öncesi beyanlarına başvurulan tanık anlatımları kapsamında davacının 1 günlük sigorta başlangıcının kabulüne karar verilmesi gerekirken verilen ret kararı hatalı olup bozmayı gerektirir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
24.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.