Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/4221 K.2025/4925

1. Hukuk Dairesi         2025/4221 E.  ,  2025/4925 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1672 E., 2025/260 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2014/60 E., 2021/48 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde; Kars ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan 1 59... parsel sayılı taşınmazın batısında yer alan yaklaşık 50 dönüm büyüklüğündeki taşınmazın 50 yıldan fazla süredir irsen intikal yoluyla zilyetliğinde bulunduğunu, kendisine ait taşınmaz içinde yaklaşık 10 dönümlük yerin de kendisine ait olduğunu,bu taşınmazın mülkiyetinin de kendisine ait olduğunun tespiti ile çekişmeli taşınmaz bölümünün adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararı ile; dava konusu taşınmazlardan A (23.010, 16... ) ve B (7.516.82) harfi ile işaretlenen alanların tescil harici alan olduğu, C (3.179, 34... ) harfi ile işaretlenen alan içerisinde (C1) ile işaretlenen 1.642, 00... alanın ... ilçesi ... köyü 1 32... parsel numaralı meranın içerisinde kaldığı, kalan kısmının tescil harici alan olduğu, mahalli bilirkişilerin beyanından davacının ve ondan önce de babasının dava konusu taşınmazları 20 yılı aşkın süredir malik sıfatıyla zilyetliğinde bulundurduğu, davacı her ne kadar ilerleyen süreçte kan davası nedeniyle İstanbul iline göç etmiş olsa da taşınmaz ile bağlantısını kesmediği, başka kişilere otunu biçtirmek ve karşılığında para almak suretiyle dolaylı zilyetliğini devam ettirdiği, dava konusu taşınmazlara ilişkin hava fotoğraflarından (A) ve (B) harfi ile belirtilen taşınmazların 1975 yılında tarla olarak kullanıldığı, (A), (B) ve (C) harfi ile belirtilen taşınmazların 19 89... yıllarında tarla olarak kullanıldığı, dava konusu taşınmazın davacıya sağlığında babası tarafından bırakıldığı, ziraat bilirkişi heyeti raporunda dava konusu (A) ve (B) harfi ile işaretlenen alanların zilyetlikle iktisabı mümkün kuru tarım arazisi niteliğinde olduğu, (C) harfi ile işaretlenen alanın Devletin hüküm ve tasarrufundaki zilyetlikle iktisabı mümkün olmayan yerlerden olduğu, davacının 20 yılı aşkın süredir fen bilirkişi raporunda (A) ve (B) harfi ile işaretlenen taşınmazları malik sıfatı ile zilyetliğinde bulundurduğu, taşınmazların tarıma elverişli, zilyetlikle iktisabı mümkün olan yerlerden olduğu gözetilerek bu taşınmazlar açısından açılan davanın kabulüne, fen bilirkişi raporunda (C) harfi ile işaretlenen ve bir kısmı ... köyü 1 32... parsel sayılı taşınmaz içerisinde kalan taşınmaz yönünden davanın reddine karar verilmiş, davacının fen bilirkişisi raporunda (A) harfi ile işaretlenen 23.010, 16... yüz ölçümlü, (B) harfi ile işaretlenen 7.561, 82... yüz ölçümlü, (C) harfi ile gösterilen (C1) ile işaretlenen kısım dışında kalan 1.537, 34... yüz ölçümlü tescil harici bırakılan taşınmazlar yönünden taşınmazların tescil dışı alanlardan olduğu ve davanın Hazineye karşı açılması gerektiği değerlendirilerek davalı ... Kişiliğine karşı açılmış olan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ileri sürülen istinaf nedenlerine, kamu düzenine ilişkin hususlara, dosyadaki belgelere, taraflarca ileri sürülen ve kararın dayandığı delillerle kanuna uygun gerektirici sebeplere, İlk Derece Mahkemesince delillerin takdirinde usul ve yasaya aykırılık görülmemesine ve dosya kapsamına, mahalli bilirkişi ve tanık beyanları ile teknik bilirkişi raporlarına göre Kadastro Kanunu'nun 14... . maddeleri uyarınca tescil istemine konu edilen ve fen bilirkişisi raporunda (A) ve (B) harfli gösterilen taşınmaz bölümleri yönünden zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının davacı taraf yararına gerçekleştiği gerekçesi ile davalı Hazine vekilinin sair istinaf nedenleri yerinde görülmemiş, ancak Mahkemece tescil istemine konu edilen ve fen bilirkişisi raporunda (A) ve (B) harfli taşınmaz bölümleri bakımından yasal hasım konumundaki ... aleyhine açılan davanın da kabulüne karar verilmesi gerekirken bu davalı yönünden davanın husumetten reddine karar verilmesi ve tüm yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması gerekirken, yasal hasım konumunda bulunan Hazine aleyhine yargılama giderine hükmedilmesinin isabetsiz olduğu açıklanarak İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılmış, davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişisi raporunda A (23.010, 16... ) ve B (7.561, 82... ) harfi ile işaretlenen taşınmazlar yönünden davanın kabulüne, bu bölümlerin davacı adına teciline, (C) harfi ile gösterilen (C1) ile işaretlenen kısım dışında kalan 1.537, 34... yüz ölçümlü taşınmaz yönünden davalılar aleyhine açılan davanın reddine, fen bilirkişisi raporunda (C1) harfi ile işaretlenen Kars ili, ... ilçesi,... köyü 1 32... parsel sayılı taşınmaz sınırları içerisinde kalan 1.642, 00... yüz ölçümlü taşınmaz yönünden davalı Hazineye karşı açmış olduğu davanın reddine, fen bilirkişisi raporunda (C1) harfi ile işaretlenen Kars ili, ... ilçesi, ... köyü 1 32... parsel sayılı taşınmaz sınırları içerisinde kalan 1.642, 00... yüz ölçümlü taşınmaz yönünden davalı ... aleyhine açmış olduğu davanın pasif husumet yokluğundan reddine dair yeniden hüküm kurulmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu, Hazineye ait taşınmazlar üzerinde zamanaşımı ile hak iddia edilmesinin mümkün olmadığını, taşınmaz üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluşmadığını, Mahkeme kararının kanuna ve içtihatlara aykırı olduğunu, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazları olduğunu, dava konusu taşınmazlarla ilgili mera araştırması yapılması gerektiğini,eksik araştırma ile karar verildiğini, Mahkemece yapılan inceleme ve keşifte kadastro sırasında taşınmazın çapında bir değişiklik olup olmadığının araştırılmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, tescil isteğine ilişkindir.
Kadastro sonucu Kars ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan çekişmeli taşınmaz bölümü tescil harici bırakılmıştır.
Davacı kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak taşınmazın adına tescili isteğinde bulunmuş, Mahkemece yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Ne var ki yapılan araştırma ve inceleme de son derece yetersizdir. Çekişmeli taşınmaz bölümleri üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği kesin olarak belirlenmemiş, taşınmaz bölümleriyle ilgili usulünce mera araştırması yapılmamış, dava konusu taşınmazların vasfı ve zilyetlikle edinilebilecek yerlerden olup olmadıkları belirlenmemiş, yetersiz hava fotoğrafı değerlendirmesi ile yetinilmiş, davacı açısından usulünce senetsiz araştırması yapılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz.
Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek dava konusu taşınmazın bulunduğu köyü kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve denetimin sağlanması bakımından ilgili sayfanın çıktıları dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulmalı, bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek, taşınmazın bulunduğu köyde ve komşu köylerde ikamet eden yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile teknik bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Yapılacak keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konu taşınmaz bölümlerinin öncesinin ne olduğu, kime ait bulunduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim ya da kimler tarafından hangi tarihten itibaren ne şekilde kullanıldığı, kullanıma ara verilip verilmediği, taşınmazların imar-ihya edilip edilmediği, edilmişse ihyanın hangi tarihte bitirildiği, evvelinin mera olup olmadığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı; jeodezi ve fotogrometri mühendisi bilirkişiye gerek dosya arasında mevcut ve gerekse dosya arasına alınacak hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılarak dava konusu taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığını, kullanımın hangi tarihten itibaren olduğunu, taşınmazda kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığını, imar-ihya tamamlanmış ise hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü belirtir şekilde rapor alınmalı ve dava konusu taşınmazın konumunu hava fotoğrafları üzerinde göstermesi istenmeli; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan dava konusu taşınmazın komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki desenini ve kullanım durumunu belirten, önceki ve mevcut niteliğinin ne olduğunu, mera vasfında olup olmadığını, üzerinde meraya özgü bitkiler bulunup bulunmadığını, dava konusu taşınmazın öncesinin meranın devamı niteliğinde olup olmadığını, mera parseli ile dava konusu taşınmaz arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını açıklayan, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalı; teknik bilirkişiden keşfi takibe elverişli rapor alınmalı; Kadastro Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca davacı ve murisi adına dava konusu taşınmazın bulunduğu çalışma alanında kadastro sırasında belgesiz zilyetlik nedeniyle tespit edilen taşınmaz bulunup bulunmadığı (senetsiz defteri) Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulmalı, varsa hükmen tescil edilen taşınmazlara ilişkin dosyalar dosya arasına alınmalı, senetsizden edinilen taşınmaz varsa bu taşınmazlara ait kadastro tutanaklarının kesinleşip kesinleşmediklerini gösterir şekilde onaylı örnekleri getirtilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenmek suretiyle Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı, taşınmazın evveliyatının mera olduğunun anlaşılması halinde meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin iktisaba elverişli olmadığı da gözetilerek toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece, belirtilen hususlar gözetilmeden, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan hükmün bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın kararı veren Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesine gönderilmesine,
05.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.