Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/2955 K.2025/4870

1. Hukuk Dairesi         2025/2955 E.  ,  2025/4870 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2530 E., 2025/438 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/100 E., 2021/618 K.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; Muğla ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde kain 1167 parsel sayılı taşınmazın yaklaşık 2,5 dönümlük kısmı üzerinde davacının eklemeli ve müstakil olarak davasız, aralıksız ve malik sıfatıyla 40 yılı aşkın zilyetliği olduğunu, öncesinde dere yatağı olarak tespit dışı bırakılan taşınmazın sonradan ihdasen davalı Hazine adına tescil edildiğini, taşınmazın bitişiğindeki 1 54... , 2, 3 ve 4 parsel sayılı taşınmazlarla bütünlük arz eden kültür arazisi olduğunu, dava dışı ...'ün dava konusu taşınmaz sınırında yer alan taşınmazlarla ilgili olarak ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/276 Esas sayılı dosyası ile açtığı davanın kabul edilerek tescil kararı verildiğini ve eldeki dava için güçlü delil teşkil ettiğini, dava konusu 1167 parsel sayılı taşınmaz imar uygulaması sonrasında hangi parsel sayısını almış ise o parselin ve uygulama dışı kalan kısımların tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 1167 parsel sayılı taşınmazın 17.950, 26... yüz ölçümüyle 10.09.2002 tarihinde ihdasen Hazine adına tescil edildiğini, davacının da aralarında bulunduğu işgalciler adına ecrimisil tahakkuk ettirilerek taşınmazın kontrol altına alındığını, 2008 yılındaki imar uygulaması sonucunda 1167 parsel sayılı taşınmazın 1 53... , 1 54... -11, 1 55... -17, 1 66... ve 1 72... -18 parsel sayılı taşınmazlar ile uygulama alanı dışındaki bölümlerinde de 12 03... parsel sayılı taşınmazların oluşturulduğunu, davacının 1 54... parsel sayılı taşınmazı işgalci olarak kullandığı tespit edilerek ecrimisil tahakkuk ettirildiğini, dava konusu taşınmazın 1167 parsel değil 1 54... parsel sayılı taşınmaz olması gerektiğini, davacının ayrıca 1 54... parsel sayılı taşınmazı Milli Emlak Müdürlüğüne sunduğu 02.03.2018 tarihli dilekçesi ile satın almak istediğini bildirdiğini, bu sebeple davacının zilyetliğinin malik sıfatıyla olmadığının anlaşıldığını, Yargıtay içtihatlarına göre bir taşınmazın imar uygulaması geçirmesinin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713. maddesindeki zamanaşımını kesintiye uğrattığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.05.2019 tarihli ve 2018/69 Esas, 2019/153 Karar sayılı kararı ile; fen bilirkişisi raporunda (A) harfiyle gösterilen 1.754, 50... 'lik alanın imar-ihyasının 1970'li yıllarda tamamlandığı ve ihdasen Hazine adına tescil edildiği 10.09.2002 tarihine kadar nizasız ve fasılasız olarak 20 yılı aşkın süreyle malik sıfatıyla zilyetliğin sürdürüldüğü, (B) harfiyle gösterilen 415, 39... 'lik alanın 2008 yılındaki imar uygulamasıyla yol olarak bırakıldığı, davacı adına kayıtlı olsaydı bile imar uygulamasıyla yola bırakılacağı gerekçesiyle; davanın (A) harfli taşınmaz bölümü yönünden kabulüne (B) harfli kısım yönünden davanın reddine, davanın niteliği gereği yargılama giderinin davacı üzerine bırakılmasına, davacı lehine vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin 16.05.2019 tarihli ve 2018/69 Esas, 2019/153 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.03.2020 tarih ve 2019/1103 Esas, 2020/299 Karar sayılı kararı ile; istinaf konusu kararın 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesine aykırı olduğu, orijinal kadastro paftasının getirtilmediği, imar-ihya ve zilyetlik sürelerine ilişkin ziraat ve harita bilirkişi raporları ile mahalli bilirkişi beyanlarındaki çelişkilerin giderilmediği, dava konusu taşınmazın ihdasen tescil tarihi olan 10.09.2002 tarihine göre imar-ihya ve zilyetlik araştırması yapılmadığı, ilk imar çalışmasının sorularak imar veya ihdasen tescilden hangisi önceyse o tarihten geriye 15-20-25 yıl öncesi ve özellikle 19 72... yılları arası (1975-1980-1985) tarihli hava fotoğrafları getirilerek uygulanmadığı, teknik bilirkişi tarafından dava konusu taşınmazın tamamının uygulama imarında sağlık alanı ve yolda kaldığı belirtildiği hâlde 3402 sayılı Kanun'un 17/1-2. maddesi gereğince tescil yerine tespit hükmü kurulması gerekip gerekmediğinin değerlendirilmediği, jeoloji bilirkişisi raporunda ıslahın ne zaman yapıldığının ve derenin aktif olup olmadığının, aktiflik özelliğini ne zaman kaybettiğinin belirlenmediği, eldeki dava tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olup yargılama harç ve giderinin kabul ve ret oranına göre taraflar üzerinde bırakılmamasının doğru olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin 16.05.2019 tarihli kararının kaldırılmasına, yeniden görülmek üzere dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2021 tarihli ve 2020/100 Esas, 2021/618 Karar sayılı kararı ile; 1949, 1953, 1972, 1975, 1981, 1987, 2009, 20 12... tarihli hava fotoğrafları ile 1960, 1978, 19 95... tarihli sayısal renkli haritaların, taşınmaz ve çevresini gösterir geniş krokinin celp edildiği, dava konusu taşınmaz çevresinde mera parseli bulunmadığı, aynı çalışma alanında davacı ve murisi adına belgesizden edindikleri taşınmaz bulunmadığı, dava konusu taşınmazın 20.04.2005 tarih ve 771 sayı ile onaylı imar planına alındığı, 20.04.2005 tarihinde önce bölgeye ilişkin imar planı olmadığı, buna göre imardan önce olan 10.09.2002 tarihli ihdasen tescile kadar zilyetlikle iktisap şartlarının araştırıldığı, iddia edilen imar-ihya tamamlandıktan sonra ihdasen tescil tarihi olan 10.09.2002 tarihine kadar davacının davasız, aralıksız ve malik sıfatıyla 20 yıl zilyet olup olmadığının araştırıldığı, mahalli bilirkişi ve tanıkların dava konusu taşınmazın davacı ve mirasbırakanı tarafından 1970'li yıllardan beri tarımsal amaçlı kullanıldığını beyan ettikleri, ancak 1949 ilâ 2012 yılları arasındaki hava fotoğraflarında imar- ihya faaliyetinin 1981 yılında başlayıp 1987 yılında tamamlandığının bildirildiği, taşınmaz üzerindeki seranın 1992 tarihli hava fotoğrafında görüldüğü, bu sebeple tanık ve mahalli bilirkişi beyanlarına itibar edilmediği, imar- ihyanın tamamlandığı 1987 tarihinden ihdasen tescilin yapıldığı 2002 yılına kadar geçen sürenin 3402 sayılı Kanun'un 14. ve 4721 sayılı Kanun'un 713/1. maddesindeki koşulları sağlamadığı, bu sebeple davanın reddi gerektiği, ancak davanın (A) harfli taşınmaz kısmı yönünden kabulüne dair ilk hükmün davalı tarafından istinaf edilmemesi sebebiyle (A) harfli taşınmaz yönünden davacı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gerekçesiyle davanın (A) harfli taşınmaz kısmı yönünden kabulü ile (B) harfli taşınmaz bölümü yönünden reddine, (A) harfli kısım bakımından fazla alınan 5.661,89 TL harcın davacıya iadesine, davacı tarafından yapılan yargılama giderinden kabul oranı %80,86 üzerinden hesaplanan 4.386,43 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlasının davacı üzerinde bırakılmasına, davalının kendisini vekille temsil ettiren davacıya 72.822,53 TL karşı vekâlet ücreti ödemesine, reddedilen kısım yönünden 27.397,10 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri ve davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 14.06.2023 tarihli ve 2023/1291 Esas, 2023/896 Karar sayılı kararı ile; davanın 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713. ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14... . maddelerine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olduğu, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın 13.04.1976 tarihinde kesinleşen tesis kadastrosuna göre ... olarak sınırlandırıldığı, sonrasında idari yoldan ham toprak vasfıyla 10.09.2002 tarihinde 1167 parsel sayısıyla Hazine adına tescil edildiği, yörede ve taşınmazın 3.998, 61... 'lik kısmında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan uygulama sonucu taşınmazın 3 parçaya ayrıldığı, dava konusu taşınmazın içinde bulunduğu 1203 parsel sayılı taşınmazın 22.10.2008 tarihinde davalı Hazine adına tescil edildiği ve bu taşınmazın imar uygulamasına girmediği, istinaf incelemesinin 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğinde istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepler, kamu düzen ve davanın niteliği gereği re'sen araştırma ilkesi uyarınca yapıldığı, eldeki davanın tescil harici iken Hazine adına ihdasen tescil edilen dava konusu taşınmaz hakkında 4721 sayılı TMK'nın 7 13... sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddelerine dayalı olarak açıldığı, davanın niteliği itibariyle kamu düzenine ilişkin olduğu ve re'sen araştırma ilkesinin uygulanacağı, önceki kaldırma kararı ile İlk Derece Mahkemesinin dava konusu taşınmazın (A) harfli kısmına ilişkin verdiği kabul kararının da kaldırılarak taşınmazın tamamına yönelik araştırma yapılmasına karar verildiği, kaldı ki kamu düzeni ve re'sen araştırma ilkesine ilişkin konuların usuli kazanılmış hakkın istisnasını oluşturduğu, dolayısıyla (A) harfli dava konusu kısma yönelik karar ve gerekçenin yerinde olmadığı, keşif ve teknik bilirkişi raporlarına göre dava konusu taşınmazın 1987 yılında imar- ihya edilmiş olduğu, 1987 yılından itibaren taşınmazın Hazine adına tescil edildiği 10.09.2002 tarihine kadar 20 yıllık olağanüstü kazandırıcı zamanaşımının dolmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince reddi ile davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince kabulüne, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm tesis etmek suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.
Dairemizin 12.09.2024 tarihli ve 2024/3481 Esas, 2024/4793 Karar sayılı kararıyla; davacının, fen bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen ve imar yolunda kalan taşınmaza ilişkin temyiz itirazlarının yerinde olmadığı, fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen taşınmaza ilişkin temyiz itirazlarına gelince; (A) harfli kısma yönelik davanın kabulüne ilişkin İlk Derece Mahkemesinin 16.05.2019 tarihli ilk kararının davalı Hazineye 09.07.2019'da tebliğ edildiği, geri çevirme yoluyla dosyaya getirilen evrak içeriğine göre davalı Hazine vekilinin 2018/68 Esas sayılı dosyaya 22.07.2019 tarihli tahsilât makbuzuna istinaden 200 TL gider avansı yatırdığı, ancak davalı Hazine vekilince kalem personeline verildiği iddia edilen istinaf dilekçesinin fiziki dosyada veya UYAP ortamında mevcut olmadığı, zira adliyede ön büro uygulaması bulunması sebebiyle UYAP ortamına kaydedilmeden hiçbir evrakın teslim alınmadığının bildirilmesi karşısında, (A) harfli taşınmaz bölümü yönünden davanın kabulüne dair İlk Derece Mahkemesinin 09.07.2019 tarihli kararının davalı Hazine tarafından istinaf edilmemesi sebebiyle davacı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğundan birinci kaldırma kararı sonrasında İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2021 tarihli ve 2020/100 Esas, 2021/618 Karar sayılı kararı ile (A) harfli bölüm yönünden davanın kabulüne yönelik davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2021 tarihli kararı kaldırılarak (A) harfli kısım yönünden de davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin 04.01.2021 tarihli fen bilirkişisi raporuna ekli krokide (B) harfi ile gösterilen kısma yönelik temyiz itirazlarının reddine, (A) harfi ile gösterilen kısma yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma kararındaki gerekçe benimsenmek suretiyle eski 1203 parsel yeni 3 31... parsel numaralı taşınmazın 04.01.2021 tarihli fen bilirkişi raporu ve eki ek-1 nolu krokisinde (A) harfi ve sarı renk ile gösterilen 1.754,50 m²'lik kısmı bakımından davanın kabulüne, eski 1203 parsel yeni 3 31... parsel numaralı taşınmazın (B) harfli kısmı bakımından bozma kapsamı dışında kaldığı gerekçesiyle yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili; kararın esas ve usul açısından yasaya aykırı olduğunu, eksik ve yetersiz bilirkişi incelemesi ile düzenlenmiş raporlara istinaden karar verildiğini, taşınmazın davacı adına tesciline karar verilebilmesi için yasanın aradığı şartların oluşmadığını, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinde aranan bilgi ve belgelerin Mahkemeye ibraz edilemediğini, zilyetlik iddiasının ispatlanamadığını belirtip kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, tapusuz taşınmaz iken ihdasen Hazine adına tescil edilen taşınmazın imar yoluyla oluşan bölümleri hakkında tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Dava konusu tapusuz taşınmazın bulunduğu yörede 1976 yılında yapılan ilk kadastro çalışmalarının 766 sayılı Tapulama Kanunu'na göre yapıldığı ve dava konusu taşınmazın kadastro paftasında ... olarak tescil harici bırakıldığı, sonrasında dava konusu taşınmazın içinde bulunduğu alanın 10.02.2002 tarihinde davalı Hazine adına ham toprak vasfıyla 1167 parsel sayısıyla ihdasen tescil edildiği, 30.04.2005 tarihinde onaylanan ... uygulama imar planı ile dava konusu taşınmazın fen bilirkişisi raporunda (A) harfiyle belirtilen kısmının sağlık tesisleri alanında, (B) harfli kısmının ise imar yolunda kaldığı, 3194 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre yapılan 22.10.2008 tarihli imar uygulaması sonucunda 1167 parsel sayılı taşınmazın uygulamaya tabi olan 3.999, 61... 'lik kısmının üç parçaya ayrıldığı, uygulamaya girmeyen kısımlarının ise 12 03... parsel sayısını alarak 1167 parsel sayılı taşınmazın tapu kütüğünün kapatıldığı, dava konusu edilen 1.754, 50... 'lik (A) harfli kısmın imar uygulaması sonucu Hazine adına 5.791, 08... ham toprak vasfıyla tescil edilen 1203 parsel sayılı taşınmaz içinde, dava konusu edilen 415, 39... 'lik (B) harfli kısmın ise imar yolunda kaldığı, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 22/a maddesi uyarınca yapılan 13.01.2021 tarihli yenileme kadastrosu sonucu 1203 parsel sayılı taşınmazın da dava konusu 3 31... parsel sayısını alarak Hazine adına 5.810, 25... yüz ölçümlü ham toprak vasfıyla tapuya tescil edildiği anlaşılmaktadır.
Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Hazine vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
Bilindiği üzere, kamu düzeninden olan doğru sicil oluşturma ilkesi gereğince hakimin infazı kabil karar verme yükümlülüğü vardır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 297/2. maddesine göre, mahkemelerce kurulan hükümler infaz sırasında tereddüt ve şüphe yaratmayacak nitelikte olmalıdır.
Öte yandan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 28. maddesi uyarınca ölümle şahsiyet son bulmakla; Mahkemece, tapu kaydının iptali ile yargılama sırasında ölen davacı ...'ün dosyada yer alan veraset ilamına göre mirasçıları adına tesciline karar verilmesi gerekirken, ölü davacı adına tescil kararı verilmiş olması doğru değildir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK'nın 370/2. maddesi hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazının kabulü ile; Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan “ davacı ... ( T.C.NO: 52...43 0, ölü)” ibaresinin çıkartılarak yerine “ ... 4. Noterliğinin 05.01.2023 tarihli ve 146 yevmiye numaralı mirasçılık belgesindeki ... mirasçıları” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.11.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.