Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/5835 K.2025/4292

1. Hukuk Dairesi         2024/5835 E.  ,  2025/4292 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1434 E., 2024/884 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gökçeada Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/3 E., 2022/212 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşma istekli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 07.10.2025 Salı günü duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde, temyiz eden davalı...Turizm ve İnş. Ltd. Şti. vekili Avukat ... geldi, davetiye tebliğine rağmen davacı vekili gelmedi. Yokluğunda duruşmaya başlandı. Gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi. Temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacı ... Başkanlığına ait 2 19... parsel sayılı taşınmazın, 11.01.2012 tarihinde Devlet İhale Kanunu'nun 37. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü yapılan ihale sonucu ihaleye tek katılan davalı...Turizm ve İnşaat Limited Şirketine devredildiğini, taşınmazın çok kıymetli olmasına rağmen çok düşük bir bedelle davalıya ihale edildiğini, alanında uzman olmayan bilirkişilerce, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 9. maddesine aykırı soyut fiyatların toplandığını ve taşınmaz değerinin çok düşük belirlendiğini, ayrıca aynı Kanun'un 6. maddesine aykırı olarak yasaklı kişilerin ihaleye katıldığını, daha önce iptal edilen ihalenin hükümsüz olan bedeli üzerinden Encümen Kararı ile yeniden ihale yapıldığını,ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması hükümlerine aykırı hareket edildiğini, yapılan ihalenin hukuka aykırı olup davalı adına oluşan tescilin yolsuz olduğunu ileri sürerek tapu kaydının iptali ile davacı ... adına tesciline, olmadığı takdirde taşınmazın tespit edilecek gerçek değeri ile ihale bedeli arasındaki farkın davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; yargı yolunun idare hukukuna tabi olduğunu,davacının tüm iddialarının ihale sürecine ilişkin olup davalı ile bir ilgisinin olmadığını,ihalenin usulsüzlüğüne ilişkin şikayet ve iddialar üzerine Gökçeada Cumhuriyet Savcılığınca ve Bakanlıkça gerekli soruşturmaların yürütüldüğünü, herhangi bir usulsüzlük tespit edilmediğinden soruşturma izni verilmediğini, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin geçtiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1. Gökçeada Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.09.2020 tarihli 2019/106 Esas, 2020/39 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın Gökçeada Belediyesi Encümeninin 28.12.2011 tarihli 2011-105 sayılı kararı ile 11.01.2012 tarihinde yapılan ihale sonucu davalıya satışının yapıldığı, dava konusu tescilin dayanağı Belediye Encümen Kararının idari işlem niteliğinde olduğu, Encümen Kararı iptal edilmeden tescilin yolsuz olduğunun ileri sürülemeyeceği, ne var ki davacı tarafından söz konusu Encümen kararı ve ihalenin iptal edilmediği, idari eylem ve işlemlerin yargısal denetiminin idari yargı organlarınca yapılabileceği, eldeki davada HMK’nın 114/1-b maddesi uyarınca yargı yolunun caiz olmadığından davanın usulden reddine karar verildiği; kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesince; davanın yolsuz tescil hukuki nedenine dayalı tapu iptali - tescil isteğine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görevinde olmasına rağmen idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olmasının doğru olmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
2. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu olan tescilin hukuki dayanağı olan encümen kararı iptal edilmeden, tescilin yolsuz olduğu ileri sürülerek dava edilmesinin hukuken kabul edilebilir bir talep olmadığı, davacı kurumca ihalenin iptaline yönelik ilgili idare mahkemesinde açılmış bir dava da bulunmadığı, tescil işleminin geçerli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın belediye tarafından 3 emlak komisyoncusu ve bir esnaf odasından teklif alınmak suretiyle tahmini bedel tespitinin yapıldığı, Tahmini Bedel Tespit Komisyonu Üyelerinin belediye çalışanlarından oluştuğu, otel müştemilatı ve arsanın satışa esas tahmin edilen bedel tespiti için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 9. maddesinde yer alan taşınmazın vasfına, niteliğine uygun gerekli piyasa araştırmasını yapmadıkları, dayanaksız şekilde belirlenen tahmini bedelin düşük belirlenmesine ve piyasa fiyatlarının altında satış yapılmasına sebebiyet verildiği, ihalede tek katılımcı olan davalı ... Turizm ve İnşaat Ltd Şti'ye otel, müştemilatı ve arsa için 2.870.000,00 TL'lik teklifi uygun görülerek kabul edildiği, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 2. maddesinde yer alan ihale rekabet koşullarının oluşmadığı, Mahkemece yapılan keşifte dava konusu taşınmazın değerinin 11.01.2012 tarihi itibari ile 11.741.708,00 TL olarak belirlendiği, ayrıca tahmini bedelin tespitinde fiyat veren ...Gayrimenkul adına ...'nın 2.000.000,00 TL bedel teklifinde bulunduğu, yukarıda açıklandığı üzere en düşük verilen fiyat tekliflerinden olduğu, bu şekilde ortalamanın da düşmesine sebebiyet verildiği ve ...'nın ihale alıcısı davalı ... Turizm ve İnşaat Ltd. Şti. vekili olarak ihaleye katıldığı ve taşınmazın ...'nın vekili olduğu davalı ... Turizm ve İnşaat Ltd. Şti.'ye ihale edildiği, ihale hazırlık sürecine katıldığı halde ihale alıcısının da vekili olarak hareket ettiği, bu itibarla davacı ... Başkanlığının zarara uğradığı, dava konusu 2 19... (öncesi) 3 parsele ilişkin Gökçeada Belediye Başkanlığının ... numaralı Meclis Kararında dava konusu taşınmazın satışı ile ilgili fiyat belirlemesi yapılmadığı, dava konusu 2 19... parsel sayılı 41.971 57... yüz ölçümlü "üç katlı otel binası ısı merkezi havuzu ve arsası" vasfındaki taşınmazın, 11/01/2012 tarihli bir encümen kurulu üyesinin muhalefeti ile onaylanan ihale ile davalı ... Turizm ve İnşaat Ltd. Şti.'ye yapılan ihalenin mevzuata ve hukuka aykırı olduğu, davacı Belediyenin zarara uğramasına neden olduğu, yolsuz tescil niteliğinde olduğu, ihalenin mahkeme kararı ile iptal edilmemiş olmasının temeldeki yolsuz tescil niteliğini ortadan kaldırmayacağı gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken ihalenin iptal edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olması doğru olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının tüm iddia ve taleplerinin zamanaşımına uğradığını, ihalenin 28.08.2012 tarihinde Belediye tarafından onaylanarak kesinleştiğini,ihaleyle ilgisi savcılık soruşturması ve Bakanlık denetimi yapıldığını, ortada herhangi bir usulsüzlük bulunmadığını, davacı tarafça ihalenin feshinin talep edilmediğini, ihalenin kesinleşmesinin üzerinden 8 yıl geçtiğini, hak düşürücü sürenin dolduğunu, yolsuz tescil için aranan şartların gerçekleşmediğini,dava konusu taşınmaz için Gökçeada Belediye Meclisi tarafından satış yönünde karar alındığını, Belediye Encümeninin 28.12.2011 tarih ve 2011/105 sayılı kararıyla taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 45. maddesi kapsamında açık arttırma yoluyla satışının kararlaştırıldığını, satış ilanı ve duyurularının gerçekleştiğini, yargı kararı ile tescile dayanak ihalenin iptal edilmediğini, davalı şirket ve ortakları ile ... hakkında ihaleye katılmaktan yasaklanma kararı bulunmadığını, ayrıca bu kişilerin 2886 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde sayılan yasaklı kişiler arasında da yer almadığını, ...’nın kamu görevlisi olmadığını, ...’nın ihaleye vekil sıfatıyla katıldığını, görüşüne başvurulduğu tarih itibari ile davalı şirketin vekili sıfatına sahip olmadığını, ...’nın ihale bedel tespit komisyon üyesi olmadığını, ihale bedelinin düşük olmadığını, davacı tarafından usulüne uygun şekilde bedel tespit edildiğini, taşınmaz üzerindeki otelin çok eski olduğunu, onarım bedelinin ihale bedelinden daha fazla olduğunu, taşınmazın değerine ilişkin alınan bilirkişi raporunun gerçeği yansıtmadığını, Mahkemece bilirkişi raporuna yapılan itirazın değerlendirilmediğini, taşınmaz üzerindeki binaların ihale tarihindeki durumunun dikkate alınmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, yolsuz tescil hukuki nedenine dayalı tapu iptali - tescil, olmadığı takdirde bedel istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; dava konusu 2 19... parsel sayılı 41.971 57... yüz ölçümlü "üç katlı otel binası ısı merkezi havuzu ve arsası" vasfındaki taşınmazın davacı ... Encümeninin 28.12.2011 tarihli ve 104 sayılı kararı ile 2886 sayılı Kanun'un 37. maddesi gereğince kapalı arttırma teklif usulü suretiyle davalıya satışının yapıldığı ve taşınmazın 03.10.2012 tarihinde davalı adına tescil edildiği anlaşılmaktadır.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı 1.935.123,71 TL bakiye onama harcının temyiz eden davalıdan alınmasına,
Davacı taraf duruşmaya katılmadığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
07.10.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.