Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/4348 K.2025/4240
1. Hukuk Dairesi 2025/4348 E. , 2025/4240 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/496 E., 2023/447 K.
Birecik 1. Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; .................. köyünde bulunan 1051, 1052 ve 1107 parsel sayılı taşınmazların çevresinde kalan 46.000 m² taşınmazın 1980 yılından beri davacının zilyetliğinde olduğunu, davacının buralara fıstık ağacı diktiğini ileri sürerek tapusuz taşınmazın davacı adına tescilini talep etmiş, dava konusu alan tescil harici iken toplulaştırma projesi kapsamında 1516 parsel sayılı taşınmaz içerisinde davalı Hazine adına tapuya tescil edilmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili, yargılama sırasında davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 26.06.2015 tarihli ve 2014/302 Esas, 2015/449 Karar sayılı kararıyla; tescil harici taşınmaz niteliğinde iken toplulaştırma çalışmaları neticesinde Hazine adına tescil edilen 1516 parsel sayılı taşınmaz içerisinde teknik bilirkişi raporunda (A), (C), (E), (L), (N) harfleri ile gösterilen taşınmaz bölümleri üzerinde davacı yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle (A) harfli 5.741,92 metrekare yüz ölçümü büyüklüğündeki taşınmazın, (C) harfli 16.415,02 metrekare yüz ölçümü büyüklüğündeki taşınmazın, (E) harfli 1.882,56 metrekare yüz ölçümü büyüklüğündeki taşınmazın, (L) harfli 10.196,57 metrekare yüz ölçümü büyüklüğündeki taşınmazın ve (N) harfli 4.970,77 metrekare yüz ölçümü büyüklüğündeki taşınmazın davalı Hazine adına olan tapu kaydının iptaline, tarım arazisi vasfı ile tapu sicilinde sıradaki en son parsel numaraları verilmek suretiyle davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ... vekili ve davalı Hazine vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince, hükmü temyiz eden Büyükşehir Belediye Başkanlığının çekişmeli taşınmazların kayıt maliki olmayıp bağımsız hak talebi ile çekişmeli taşınmazlar hakkında açılmış bir davası ya da yargılama sırasında eldeki davaya katılma talebi bulunmadığı gibi hükümle aleyhine bir hukuki durum da yaratılmadığı, hükmü temyizde hukuki yararı bulunmadığı anlaşıldığından temyiz inceleme isteminin reddine; davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yönünden ise eksik araştırma ve inceleme yapıldığı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle fen bilirkişi raporunda davalı Hazine adına kayıtlı 1526 parsel sayılı taşınmaz içerisinde kalan (A) harfli 5.576,41 m² yüz ölçümlü, (C) harfli 6.361,69 m² yüz ölçümlü, (E) harfli 1.781,54 m² yüz ölçümlü, (L) harfli 10.241,74 m² yüz ölçümlü, (N) harfli 4.974,70 m² yüz ölçümlü taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluşmadığını, taşınmazların dere olup olmadığının araştırılmadığını, davacının herhangi bir imar-ihyası bulunmadığını belirterek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
1. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle 1526 parsel sayılı taşınmaz içerisinde kalan (A) harfli 5.576,41 m² yüz ölçümlü, (C) harfli 6.361,69 m² yüz ölçümlü, (E) harfli 1.781,54 m² yüz ölçümlü, (L) harfli 10.241,74 m² yüz ölçümlü, (N) harfli 4.974,70 m² yüz ölçümlü taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmişse de yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.
2. Hükmüne uyulan bozma kararında, jeolog bilirkişisinden taşınmaz bölümlerinin dere yatağı olup olmadıklarına ya da dereden kazanılıp kazanılmadıklarına ilişkin rapor alınması gerektiği belirtildiği halde, dava konusu (A), (C), (E), (L) ve (N) harfleriyle belirtilen taşınmazları olumsuz etkileyecek sel, heyelan, erozyon, kaya düşmesi gibi herhangi bir veri tespit edilmediği belirtilen raporla yetinilmiştir.
3. Diğer yandan, dava konusu taşınmaz bölümleri üzerine yaşları belirtilen fıstık ağaçların kaç adet olduğununa yer verilmemiş, Dairenin 17.12.2024 tarihli geri çevirme kararıyla da sorulduğu halde (L) harfiyle gösterilen taşınmaz bölümünün 1581 parsel sayılı taşınmaz içerisinde kalıp kalmadığı araştırılmadan karar verilmiş, Mahkemenin ilk kabul kararında (L) harfli 10.196,57 m² yüz ölçümlü ve (N) harfli 4.970,77 m² yüz ölçümlü taşınmazın davacı adına tesciline karar verildiği ve davacı tarafın bu kararı temyiz etmediği, son kararda ise (L) harfli 10.241,74 m² yüz ölçümlü, (N) harfli 4.974,70 m² yüz ölçümlü taşınmazın davacı adına tesciline karar verildiği görülmekle, yüz ölçümleri arasındaki fark sorulmadan ve ilk kararda davalı Hazine lehine yüz ölçümleri yönünden usuli kazanılmış hak oluştuğu gözetilmeden karar verilmiştir.
4. Hal böyle olunca; Mahkemece mahallinde, önceki bilirkişilerden farklı ziraat mühendisi bilirkişisi, jeolog bilirkişi ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı; ziraatçı bilirkişiden, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin niteliğiyle ilgili önceki tarihli ziraat bilirkişi raporunu da irdeleyen ve tarımsal niteliklerini taşınmazların diğer bölümleri ve komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde açıklayan taşınmaz bölümlerinin toprak yapılarını, eğimlerini, bitki desenlerini ve zirai durumları ile üzerlerinde sürdürülen zilyetlik mevcut ise zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, taşınmaz üzerinde kaç adet ağaç bulunduğunu ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını açıklayan taşınmaz bölümlerinin değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeolog bilirkişisinden taşınmaz bölümlerinin dere yatağı olup olmadıklarına ya da dereden kazanılıp kazanılmadıklarına ilişkin rapor alınmalı; fen bilirkişisinden (L) harfli taşınmazın hangi parsel üzerinde kaldığını tespit eden, (L) ve (N) harfli taşınmazların yüz ölçümlerindeki farklılıkları önceki fen bilirkişi raporları ile karşılaştırmalı biçimde açıklayan ve tüm taşınmaz bölümleri yönünden keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli; bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.
Yukarıda değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ile karar verilmesi doğru değildir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın Birecik 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
06.10.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.