Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2024/3948 K.2025/3893

1. Hukuk Dairesi         2024/3948 E.  ,  2025/3893 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/31 E., 2022/257 K.
BİRLEŞTİRİLEN 1995/320 ESAS SAYILI DAVADA
BİRLEŞTİRİLEN 1996/650 ESAS SAYILI DAVADA
Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; asıl davada davalı - birleştirilen davada davacı ... mirasçıları vekili, asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı ... ve asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı - birleştirilen (1996/650) davada davacı ... mirasçısı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Asıl davada (1995/123 Esas) davacı ... vekili dava dilekçesinde; davalılardan ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın davacının kardeşleri; .., .. ve ...'ın davacının yeğenleri olduğunu, 1330 doğumlu muris ...'ın ölümünden önce oğlu davalı ... ile yaşadığını, murisin 11.01.1990 tarihli vekaletnameyle oğlu ... vekil tayin ettiğini, murisin bu dönemde 75 yaşında olduğu ve akli melekelerinin zayıfladığını, murisin sıhhatli olmadığı dönemde verilen bu vekaletnameye istinaden yapılan işlemlerin iptali gerektiğini, vekil davalı ...'nın davacının yurt dışında bulunmasından da faydalanarak murise ait taşınmazları davalılara devrettiğini, bu devirlerin davacıdan mal kaçırmak amaçlı olduğunu, taşınmazların bir kısmının üçüncü kişilere devredildiğini, taşınmazların devredildiği üçüncü kişilerin iyi niyetli olduğunu, ancak üçüncü kişilere devri gerçekleştiren davalı mirasçıların kötü niyetli olduğunu bu nedenle elden çıkardıkları taşınmazların rayiç bedellerinin iadesini, üçüncü kişiye devri gerçekleştirilen taşınmazlardan yalnızca 26 98... parsel sayılı taşınmazın devredildiği ...'un davalı ...'nın yakın arkadaşı olması nedeniyle bu parsel yönünden tapu kaydının iptalini talep ettiklerini ileri sürerek davalılar adına kayıtlı İzmit ... köyü 27 55... , 27 37... , 26 98... , 16, 17, 18, 22 36... ve 6, 27 38... parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının iptali ile miras payı oranında davacıya tescilini, üçüncü kişilere devredilen 27 36... , 27 37... , 27 55... ve 5, 27 36... ve 4, 27 38... parsel sayılı taşınmazların rayiç bedellerinin belirlenerek davacının miras payı oranında alacağın davacıya ödenmesini, bu taleplerin mümkün olmaması halinde tenkise karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 15.04.2003 tarihli duruşmada, herhangi bir tenkis talepleri bulunmadığını ifade etmiştir. Davacı vekili 13.06.2013 tarihli duruşmada, davalı ... adına kayıtlı 22 36... parsel sayılı taşınmaz yönünden miras payı oranında açmış oldukları davasını terekeye iade edilmesi yönünde değiştirmiştir.
2. Birleştirilen (1995/320 Esas) davada davacı ... vekili dava dilekçesinde; asıl davaya konu olay ve olguları tekrar ederek davalılar adına kayıtlı .. ... köyü 27 55... , 27 37... , 26 98... , 16, 17, 18, 22 36... ve 6, 27 38... parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının iptali ile miras payı oranında davacıya tescilini, üçüncü kişilere devredilen 22 36... , 27 36... , 27 37... , 27 55... ve 5, 27 36... , 27 38... parsel sayılı taşınmazların rayiç bedellerinin belirlenerek davacının miras payı oranında alacağın davacıya ödenmesini, bu taleplerin mümkün olmaması halinde tenkise karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 15.04.2003 tarihli duruşmada, herhangi bir tenkis talepleri bulunmadığını ifade etmiştir. Davacı vekili 13.06.2013 tarihli duruşmada, davalı ... adına kayıtlı 22 36... parsel sayılı taşınmaz yönünden miras payı oranında açmış oldukları davasını terekeye iade edilmesi yönünde değiştirmiştir.
3. Birleştirilen (1996/650 Esas) davada davacılar .., . ve ... dava dilekçesinde; muris babaları ...'ın kendilerinden mal kaçırmak amaçlı ve muvazaalı olarak dava konusu taşınmazları davalılar .. . ve karısı ...'a satış suretiyle devrettiğini, yapılan devirlerin geçersiz olduğunu ileri sürerek dava konusu .. köyü 27 43... , 27 48... , 27 50... ve 5, 27 51... , 27 55... , ... 22 35... parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının iptali ile davacılar adına miras payı oranında tescilini, bunun mümkün olmaması halinde tenkise karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Asıl davada davalı ... cevap dilekçesinde; davalı ...'nın babalarına ait taşınmazları tüm kardeşlerin paylaşacağını söylemesi üzerine Tapu Müdürlüğüne gittiğini, dava konusu 27 38... parsel sayılı taşınmazın herhangi bir bedel ödenmeksizin kendisine devredildiğini, davalı ... ve diğer erkek kardeşlerinin babasına ait birçok taşınmazı kendi üzerine geçirdiğini, bunların hiçbirinin gerçek işlem olmadığını, kendisinin de mağdur olması nedeniyle tüm taşınmazların terekeye iadesi gerektiğini belirterek açılan davayı kabul etmiştir.
2. Asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı - birleştirilen (1996/650 Esas) sayılı davada davacılar .., ... ve ... cevap dilekçesinde; vekil ... babasının isteği üzerine dava konusu taşınmazları mirasçılarına devrettiğini, babaları ...'dan davacı ... .. ve karısı ...'a çok fazla taşınmaz devredildiğini, açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddini savunmuşlardır.
3. Asıl davada davalı ... cevap dilekçesinde; davalı ...'nın babalarına ait taşınmazları tüm kardeşlerin paylaşacağını söylemesi üzerine Tapu Müdürlüğüne gittiğini, dava konusu 27 36... parsel sayılı taşınmazın herhangi bir bedel ödenmeksizin kendisine devredildiğini, davalı ... ve diğer erkek kardeşlerinin babasına ait birçok taşınmazı kendi üzerine geçirdiğini bunların hiçbirinin gerçek işlem olmadığını, kendisinin de mağdur olması nedeniyle tüm taşınmazların terekeye iadesi gerektiğini belirterek açılan davayı kabul etmiştir.
4. Asıl davada davalı - birleştirilen davada davacı ... 12.10.1995 tarihli celsede, dava konusu taşınmazlarda davacı ... Emin'in de hakkı bulunduğunu belirterek davayı kabul etmiştir.
5. Birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalılar .., ... ve ... cevap dilekçesinde; davacının geçersiz olduğunu iddia ettiği vekaletnamameyle davacı ...'e de taşınmaz devredildiğini, davacının bu taşınmazı üçüncü kişiye devrettiğini, muris babalarından kalan başka bir taşınmaz da bulunduğunu belirterek açılan davanın haksız olduğunu belirterek reddini savunmuşlardır.
6. Birleştirilen (1996/650 Esas) davada davalılar .. ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların uzun yıllardır ... yaşaması nedeniyle murisi etkilemelerinin mümkün olmadığını, dava konusu taşınmazlarda davacı ...'in de pay sahibi olması nedeniyle muris ... taşınmazları satışa çıkardığı zaman taşınmazları satın aldığını, yine diğer davacının satın almış olduğu Çenedağ'da bulunan taşınmazda payı bulunması nedeniyle ev yapabilmek için taşınmazı satın aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 26.10.2005 tarihli ve 1995/123 Esas, 2005/294 Karar sayılı kararıyla; asıl ve birleştirilen 1995/320 Esas sayılı davanın kabulüne, birleştirilen 1996/650 Esas sayılı davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı - birleştirilen (1996/650 Esas sayılı) dosyada davacı ..., ... ve ... vekili; asıl davada davalı - birleştirilen (1995/320 Esas) davada davacı ... mirasçıları vekili ve asıl davada davacı ... ile birleştirilen davada davalılar ... ve ... vekili tarafından temyiz talebinde bulunulması üzerine Dairece, davacı tarafın ehliyetsizlik iddiasında bulunması nedeniyle öncelikle Adli Tıp Kurumundan rapor alınarak ehliyetsizlik iddiası yönünden araştırma yapılması, murisin ehliyetli çıkması halinde muris muvazaası iddiası yönünden değerlendirme yapılması gerektiği belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Asıl davada davacı ... ve birleştirilen davada davacı ... mirasçıları vekilinin karar düzeltme talebi Dairece 09.10.2012 tarihinde reddedilmiştir.
B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 13.06.2013 tarihli ve 2012/957 Esas, 2013/496 Karar sayılı kararıyla, asıl ve birleştirilen 1995/320 Esas sayılı davanın kabulüne, birleştirilen 1996/650 Esas sayılı davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı - birleştirilen (1996/650 Esas sayılı) davada davacılar ..., ...., ... ve asıl ve birleştirilen davada davalılar ......., ... ve ... tarafından temyiz talebinde bulunulması üzerine Dairece, bozma kararına uyulmakla bozma kararının gereklerinin yerine getirilmediğini, murisin ehliyetsiz olduğu iddiasının Adli Tıp Kurumundan alınması gereken raporla tespit edilmesi gerekirken taraf beyanlarına itibar edilerek karar verilmesinin ve 22 36... numaralı parsele yönelik isteğin usule aykırı biçimde genişletilmesine imkan tanınıp anılan parsel hakkında ölü kişi (muris) adına tescil kararı verilmesinin hatalı olduğu belirtilerek Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl ve birleştirilen 1995/320 Esas sayılı davanın kabulüne, birleştirilen 1996/650 Esas sayılı davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Asıl davada davalı -birleştirilen davada davacı ... mirasçıları vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükümde yer alan taşınmaz bedellerinin 1996 yılına ait değerler üzerinden karar verildiğini, dava konusu taşınmazların değerlerinin yeniden keşif yapılarak güncellenmesi, aynı şekilde vekalet ücretinin de bu yeni belirlenecek değerler üzerinden güncellenmesi gerektiğini belirterek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.
2.Asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı ... ve asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı - birleştirilen (1996/650) davada davacı ... mirasçısı ... vekili katılma yoluyla sunmuş olduğu temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) dava, ehliyetsizlik, vekalet görevinin kötüye kullanılması ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil; birleştirilen (1996/650) dava, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına, temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve bozma kararının gerekçelerine göre asıl davada davalı - birleştirilen davada davacı ... mirasçıları vekili ve asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı ... ve asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı - birleştirilen (1996/650) davada davacı ... mirasçısı ... vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 1330 doğumlu muris ...'ın 10.03.1994 tarihinde öldüğü, geriye mirasçı olarak asıl davada davacı ... ...., birleştirilen davada davacı ..., davalılar ..., ..., ..., ... ve ...'ın kaldığı; murisin taşınmaz satış yetkisini de içeren 11.01.1990 tarihli ve ... numaralı vekaletname ile oğlu davalı ...'ı vekil tayin ettiği anlaşılmıştır.
3. Asıl davada davacı ... vekili dava dilekçesinde; davalılar adına kayıtlı ... ... köyü 27 55... , 27 37... , 26 98... , 16, 17, 18, 22 36... ve 6, 27 38... parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının iptali ile miras payı oranında davacıya tescilini, üçüncü kişilere devredilen 27 36... , 27 37... , 27 55... ve 5, 27 36... ve 4, 27 38... parsel sayılı taşınmazların rayiç bedellerinin belirlenerek davacının miras payı oranında alacağın davacıya ödenmesini talep etmiştir.
4. Uygulamada, istem sonucuna ilişkin fazlaya dair haklarını saklı tutan davacının dava değerini ıslah yolu ile arttırabileceği tartışmasız kabul edilmektedir. Bununla birlikte başından beri dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla davaya ithaline ve dava konusu edilmesine yasal açıdan olanak bulunmamaktadır. (HGK’nın 29.06.2011 tarihli ve 2011/1-364 E.- 2011/453 K. sayılı, 15.06.2016 tarihli ve 2014/4-1193 E.- 2016/800 K. sayılı kararları.)
5. Hal böyle olunca, asıl davada davacı ...'ın dava konusu etmediği 22 36... parsel sayılı taşınmaz yönünden tazminata hükmedilmesi isabetsizdir.
6. Tazminata ilişkin davalı ... aleyhine hükmedilen taşınmazın 27 55... parsel sayılı taşınmaz olmasına rağmen 22 55... parsel sayılı taşınmaz üzerinden karar verilmesi hatalıdır.
7. Dava konusu 27 38... parsel sayılı taşınmazın muris ... adına kayıtlı olduğu, muris adına vekil davalı ...'ın dava konusu taşınmazı 17.01.1994 tarihli ve 277 yevmiye numaralı resmi senetle dava dışı .. ... satış suretiyle devrettiği anlaşılmıştır. Davalı ...'ın yargılama sırasında taşınmazın kendisine devredilmediğini belirtmesine rağmen tazminata dair hükmün vekil davalı ... aleyhine kurulması gerekirken davalı ... aleyhine kurulması da doğru değildir.
Ne var ki, anılan hususların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesinin yollamasıyla, 1086 sayılı HUMK'un 438/7 hükmü uyarınca, Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı ... mirasçıları vekili ile asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı ... ve asıl ve birleştirilen (1995/320 Esas) davada davalı - birleştirilen (1996/650) davada davacı ... mirasçısı ... vekilinin Mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının değinilen yönlerden kabulü ile,
Mahkeme kararının "I- 2012/957 E. (bozmadan önceki 1995/123 E.) sayılı dosyamızda davacı ... tarafından davalılar aleyhinde açılan davaların KABULLERİNE" başlıklı "B- Bedel (Tazminat) istemleri ile ilgili:" kısmında;
(1) numaralı bendinde yer alan "1- ... ili, ... ilçesi, .. köyü, 27 55... parsel, aynı yer 27 36... parsel ve aynı yer 22 36... parsel sayılı taşınmazların dava tarihindeki bedelleri olan toplam 5.500,00-TL (1.500,00-TL + 1.800,00-TL + 2.250,00-TL)'nin davacının miras payına düşen 594,64-TL (eski 594.642.857.TL)'nin davalı ...'dan, " cümlesinin çıkartılarak yerine “1- ... ili, ... ilçesi, ... köyü 27 55... parsel ve aynı yer 27 36... parsel sayılı taşınmazların dava tarihindeki bedelleri olan toplam 4.500,00-TL (1.800,00-TL + 2.700,00-TL)'nin davacının miras payına düşen 482.14-TL (eski 482.142,857-TL)'nin davalı ...'dan,” cümlesinin yazılmasına,
(4) numaralı bendinde yer alan "Aynı yer 22 55... parsel sayılı taşınmazın dava tarihindeki değeri olan 1.500,00-TL üzerinden hesaplanan 160,71-TL(eski 160.714.285.TL)'nin davalı ...'dan, " cümlesinin çıkartılarak yerine "Aynı yer 27 55... parsel sayılı taşınmazın dava tarihindeki değeri olan 1.500,00 TL üzerinden hesaplanan 160,71 TL (eski 160.714.285.TL)'nin davalı ...'dan, " cümlesinin yazılmasına,
(5) numaralı bendinde yer alan "Aynı yer 27 38... parsel sayılı taşınmazın dava tarihindeki değeri olan 2.650,00-TL üzerinden hesaplanan 283,92-TL (eski 283.928.571-TL)'nin davalı ...'tan," cümlesinin çıkartılarak yerine "Aynı yer 27 38... parsel sayılı taşınmazın dava tarihindeki değeri olan 2.650,00 TL üzerinden hesaplanan 283,92 TL (eski 283.928.571 TL)'nin davalı ...'dan," cümlesinin yazılmasına,
Mahkeme kararının "II- Birleştirilen 1995/320 Esas sayılı dosyada ... (...) tarafından davalılar aleyhine açılan davaların KABULLERİNE, " başlıklı "B- Bedel (Tazminat) istemleri ile ilgili:" kısmında;
(5) numaralı bendinde yer alan "Aynı yer 27 38... parsel sayılı taşınmazın dava tarihindeki değeri olan 2.650,00-TL üzerinden hesaplanan 283,92-TL (eski 283.928.571-TL)'nin davalı ...'tan ayrı ayrı tahsilleri ile Kocaeli 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 15/11/2000 tarih ve 2000/1652- 1659 E.K. sayılı veraset ilamındaki payları oranında davacı ... (Yıldız) mirasçılarına ödenmesine," cümlesinin
çıkartılarak yerine "Aynı yer 27 38... parsel sayılı taşınmazın dava tarihindeki değeri olan 2.650,00 TL üzerinden hesaplanan 283,92 TL (eski 283.928.571 TL)'nin davalı ...'dan ayrı ayrı tahsilleri ile Kocaeli 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 15.11.2000 tarihli ve 2000/1652 E.- 1659 K. sayılı veraset ilamındaki payları oranında davacı ... (Yıldız) mirasçılarına ödenmesine," cümlesinin yazılmasına,
Hükmün bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan harçların istek hâlinde temyiz edenlere iadesine,
Dosyanın Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
22.09.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.