Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/1562 K.2025/3210

1. Hukuk Dairesi         2025/1562 E.  ,  2025/3210 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı dava dilekçesi ve 09.03.2021 tarihli talep somutlaştırma ve açıklama dilekçesi ile; 36 yaşında bir esnaf olup Konya'nın sayılı dericilerinden ve ayakkabıcılarından ... Şirketinin sahibi ve müdürü iken, gerek babasının ölümü gerek karşılıksız çekten cezanın kalkması sebebiyle yaşanan çek ve senet protestoları sebebiyle bir arkadaşının vasıtasıyla tanıştığı davalıların murisi İlhami'den çeşitli zamanlarda tefecilik kapsamında para aldığını, aldığı paraların bir kısmını vaktinde ödeyemeyince elinden zorla yeni senetler alındığını ve taşınır - taşınmaz mallarını, paralarını, çeklerini, senetleri vermesine rağmen bu tefecinin elinden kurtulamayarak iflas ettiğini, şu anda herhangi bir iş gücü bulunmadığını, davalıların murisi ..., mağdur ettiği kişilerden biri olan dava dışı... tarafından vurularak öldürüldüğünü, bu ölüm hadisesinden sonra üzerindeki baskının kalktığını, bu davayı açabilecek hale geldiğini ileri sürerek 22309 ada 1 parseldeki 11 nolu bağımsız bölüm ile 2777 ada 12 parseldeki 40 nolu bağımsız bölüm bakımından tapu iptali ve tescile, dava dışı .... ... Yapı Kooperatifinde bulunan 3 nolu bağımsız bölüm ile 110.000,00 TL değerindeki derinin aynen iadesine, bunlar mümkün olmazsa bedellerinin faiziyle tahsiline, davalıların murisine çeşitli tarihlerde verdiği 20.000,00 TL'nin faiziyle tahsiline, yağmalama suretiyle davalıların ellerinde bulunan çeklerin bedellerinin ödenmesine, senetlerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar; murisleri ... işlerine vakıf olmadıklarını, iddiaların asılsız olduğunu belirtip davanın reddini savunmuşlardır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kısmen kabul kısmen reddine, tanık beyanları ile Konya 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/354 Esas sayılı dosyasında yer alan tape kayıtlarından da anlaşılacağı üzere, sanık olarak yargılanan ... (davalıların murisi) ve diğerlerinin davacı üzerinde sistemli olarak baskı kurdukları ve mali olarak zor durumda olmasından faydalanarak onu ...'a karşı yüksek faizlerle borçlandırdıkları, borçların ödenememesi sonucu davacının davaya konu mal varlığının İlhami'ye devrinin sağlandığı, iddianın ispatlandığı gerekçesiyle dava konusu 22309 ada 1 parseldeki 11 nolu, 2777 ada 12 parseldeki 40 nolu bağımsız bölümler yönünden tapu iptali ve tescil isteği ile dava dışı Kooperatif hissesinden kaynaklı 140.000,00 TL ve davacıdan alınan sığır derilerine karşılık 110.000,00 TL alacak isteklerinin kabulüne, davacının yakını dava dışı...tarafından cirolanarak davalıların murisine verilen senetlerin bedelleri yönünden davacının talep etme hakkının olmadığı, dolayısıyla aktif husumetinin bulunmadığı gerekçesiyle reddine, fazlaya ilişkin istemlerin de reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla
; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 39. maddesi gereği 1 yıllık hak düşürücü sürenin “korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı” andan başlayacağı, dava tarihi itibarıyla devam eden ceza davası da gözetilerek davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığının kabulünün gerektiği, tüm dosya kapsamı, tape kayıtları ve ceza dosyasında bulunan beyanlar dikkate alındığında davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalılar vekili; hak düşürücü süreye dikkat edilmediğini, davacının iddiasını yazılı delille kanıtlaması gerektiğini, iddianın dayandırıldığı ceza dosyasında dahi iddia edilen gibi bir örgüt dahi yokken muris ... o örgütün yöneticisi/başı olamayacağını, tanıkların taraflar arasındaki ilişkiyi ortaya koyamadıklarını, bu nedenle tanık beyanlarının hükme esas alınamayacağını, iddianın ispatlanamadığını, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulünün doğru olmadığı gibi kabul anlamına gelmemek kaydıyla İlk Derece Mahkemesince davacının dava dilekçesinin konu kısmında belirtmiş olduğu 7, 8 ve 9 numaralı talepleri hakkında bir hüküm kurulmaması ve 5 numaralı talebiyle ilgili olarak kurulan hükmün de usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle kararın bozulmasını gerektiğini belirtmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, korkutma (ikrah) hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, mümkün olmazsa bedel ve alacak ile senetlerin iptali isteklerine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının 22309 ada 1 parsel sayılı taşınmazdaki 11 nolu bağımsız bölümünü 29.08.2012 tarihinde, 2777 ada 12 parseldeki 40 nolu bağımsız bölümünü ise 07.10.2011 tarihinde davalıların murisi ...'a satış suretiyle temlik ettiği; davacı ile dava dışı kişilerin şikayeti sonucu davalıların murisi İlhami ile dava dışı kişiler hakkında tefecilik yapmak, dolandırıcılık, suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve üye olma, yağma, tehdit, basit yaralama ve yalan tanıklık suçlarından dolayı ceza yargılaması yapıldığı, tutuksuz yargılanmakta olan ... yargılama sırasında katılanlardan... (dava dışı) tarafından 24.09.2014 tarihinde öldürüldüğü, eldeki davanın 25.11.2014 tarihinde açıldığı, her ne kadar Konya 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.12.2018 tarihli ve 2014/354 Esas, 2018/507 Karar sayılı kararı ile, ölüm sebebiyle sanık ... hakkındaki kamu davasının düşürülmesine karar verilmiş ise de suç işlemek amacıyla kurulan bir örgüt olmadığı ancak sanıkların bazı suçları işlerken birlikte hareket ettikleri, tefecilik suçu kapsamında birbirlerine yardım ettikleri, karşılıklı para alışverişinde bulundukları hususlarının sabit olduğu anlaşılmaktadır.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı 49.695,50 TL bakiye onama harcının temyiz eden davalılardan alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.06.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.