Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E.2025/2454 K.2025/3114

1. Hukuk Dairesi         2025/2454 E.  ,  2025/3114 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/35 E., 2022/72 K.
DAVALILAR : ... Köyü Tüzel Kişiliği, Hazine
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Tunceli ili Pertek ilçesi ... köyü çalışma alanında 1967 yılında yapılan kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakılan ve dava dilekçesinde sınırları belirtilen kısma davacının uzun süre zilyet olduğunu ileri sürüp kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak bu kısmın davacı adına tapuya tescilini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı Hazine temsilcisi; cevap dilekçesinde ve yargılama sırasında davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Pertek Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.01.2016 tarihli 2015/61 Esas ve 2016/9 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 13.02.2019 tarihli 2016/4865 Esas ve 2019/975 Karar sayılı kararı ile “Mahkemece verilen kesin süre içerisinde keşif giderinin yatırılmaması nedeniyle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş ise de delil avansı hususunda kesin süre verilebilmesi için delilin toplanmasına karar verilmek suretiyle toplanacak delilin somutlaştırılmış olması ve dosyanın öngörülen delil için gerekli ön hazırlığı içermesi gerektiği halde somut olayda uyuşmazlığın çözümü için keşifte uygulanması gereken komşu parsel tutanakları ve tapu kayıtlarının onaylı örnekleri Mahkemece dosya arasına getirilmiş ancak bu taşınmazlardan kadastro tespitleri tapu kaydına dayalı olarak oluşanlar bulunduğu halde oluşumlarına esas tapu kayıtları tesisinden itibaren varsa dayanak belgeleri ile birlikte tüm gitti kayıtları ve hükmen kesinleşenler olduğu halde bunlara ilişkin mahkeme kararları ile Yargıtay ilamlarının onaylı örneklerinin dosya arasına alınmadığı, ayrıca Mahkemece kurulan ara kararda keşif tarihinin belirlenmediği, bu sebeple keşif ara kararının usulüne uygun olmadığı belirtilerek ” karar bozulmuştur.
Mahkemenin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararıyla; davacının babası ...'in, baraj geldikten sonra dava konusu taşınmaz üzerinde ev yaptığı, buraya yerleştiği, öldükten sonra yapılan paylaşım sonucu davacının kullanmaya başladığı, 25 yılı aşkın süredir nizasız ve fasılasız olarak davacının tasarrufunda bulunduğu, bir kısmı üzerinde imar-ihya yapılmak suretiyle tarımsal faaliyetin bulunduğu, geri kalan alanda herhangi bir tarımsal faaliyet yapılmadığı ancak alan içerisinde 2 adet yapının bulunduğu, Devletin hüküm ve tasarrufunda olan yerlerden olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 4.026,33 m2'lik kısmın davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine temsilcisi temyiz dilekçesinde özetle; kabul kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, incelemenin eksik kaldığını, sadece zilyetlik hususunun araştırıldığını, Yargıtay bozma ilamının gereklerinin yerine getirilmediğini, bilirkişi raporlarının yetersiz olduğunu, yasada aranan şartların gerçekleşmediğini, bilirkişi raporuna itirazlarının Mahkemece değerlendirilmediğini belirterek ve re'sen görülecek nedenler ile kabul kararının bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro çalışmaları sonucu tespit harici bırakılan taşınmazın tapuya tescili istemine ilişkindir.
Dava konusu taşınmaz bölümü, Tunceli ili Pertek ilçesi ... köyünde 1967 yılında yapılan kadastro çalışmaları esnasında tespit harici bırakılmıştır.
Mahkemece, çekişmeli taşınmaz bölümünün davacı tarafından imar-ihya edildiği ve davacının zilyetliğinde bulunduğu gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma kararına uyulmakla taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma kararında işaret edilen hususların eksiksiz ve tam olarak yerine getirilmesi gerekir.
Hükmüne uyulan bozma ilamında ve Dairece yapılan geri çevirme karında, komşu parsel tutanakları ve tapu kayıtlarının onaylı örneklerinin Mahkemece dosya arasına getirildiği ancak bu taşınmazlardan kadastro tespitlerinin tapu kaydına dayalı olarak oluşanların, oluşumlarına esas tapu kayıtlarının tesisinden itibaren varsa dayanak belgeleri ile birlikte tüm gitti kayıtları ile hükmen kesinleşenlere ilişkin mahkeme kararları ile Yargıtay ilamlarının onaylı örneklerinin dosya arasına alınması gerektiği belirtildiği halde bu kayıtlar getirilmemiştir. Mahkemece davacının aynı çalışma bölgesinde kayıtsız ve belgesizden taşınmaz edinip edinmediği, edinmiş ise miktarı yöntemince araştırılmamıştır. Ayrıca Mahkemece yapılan keşifte mahalli bilirkişi dinlenmemiştir.
Öte yandan, çekişmeli bölümün neden tescil harici bırakıldığı ve önceki vasfı belirlenmemiştir. çekişmeli taşınmaz bölümünün imar-ihyaya muhtaç olup olmadığı, imar-ihyaya muhtaç ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği, edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp tamamlandığı hususları net olarak belirlenmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı karar verilemez.
Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacı adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı, çekişmeli taşınmaza komşu 251, 614, 615, 616, 617 ve 1577 parsel sayılı taşınmazlardan kadastro tespitlerinin tapu kaydına dayalı olarak oluşanların, oluşumlarına esas tapu kayıtlarının tesisinden itibaren varsa dayanak belgeleri ile birlikte tüm gitti kayıtları ile hükmen kesinleşenlere ilişkin mahkeme kararları ile Yargıtay ilamlarının onaylı örnekleri dosya arasına alınmalı, özellikle 614 parsel sayılı taşınmazın oluşumuna esas 02.11.1954 tarih 44 nolu tapu kaydının tüm tedavül kayıtları ile hükmen oluşan 1577 parsel sayılı taşınmazın Mahkeme kararı ve fen bilirkişi raporu getirilmeli, bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, kadastro/fen bilirkişisi, ziraat mühendisi bilirkişisi katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Çekişmeli taşınmaz bölümünün geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi hakka istinaden kullanıldığı, taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman tamamlandığı yerel bilirkişi ve tanıklardan etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalıdır.
Ziraat mühendisi bilirkişisinden çekişmeli taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi belirtir nitelikte, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı gerekçeli rapor alınmalıdır.
Jeodezi ve fotogrametri mühendisi vasıtasıyla, 1975 tarihli hava fotoğrafı da getirtilip 1975, 1984 ve 2002 tarihli hava fotoğrafları ve en eski uydu fotoğrafları üzerinde uygulama yaptırılarak taşınmaz bölümünün önceki ve şimdiki niteliği ile taşınmaz bölümü üzerinde imar-ihya işlemlerine başlandığı ve tamamlandığı tarih ile tarımsal amaçlı zilyetliğin başlangıç tarihi ayrı ayrı net olarak ortaya konulmalıdır.
Fen bilirkişiden keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları tek tek uygulanarak dava konusu taşınmaz bölümünü sınır olarak nasıl nitelendirdikleri belirlenmeli ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Kabule göre de; dava tapusuz taşınmazın tapuya tescili istemine ilişkin olduğundan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması gerekirken tapu iptali ve tescil davası gibi yargılama giderlerinin haksız çıkan davalıdan tahsiline karar verilmesi de isabetsizdir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Hazine temsilcisinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün açıklanan nedenlerden ötürü (6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'nın 428. maddesi gereğince BOZULMASINA,
Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın Pertek Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
18.06.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.